1933 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 50

44 Ook op medisch gebied gelukte het immers meer en meer de verklaring van allerlei geheimzinnige verschijnselen, die vroeger aan mysterieuze levenskrachten waren tcegeschreven, langs zuiver physisch-chemischen weg te vinden. Zoo rees het ideaal van een zuiver en restloos causaal begrijpen van het menschelijke organisme en zijn ziekelijke afwijkingen nog klaarder op. In den snellen voortgang der wetenschap objectiveerde zich de behoefte aan causale verklaring in de heerschappij van de anatomische gedachte. Het was Virchow, wiens volledige beschouwing van het menschelijke organisme men toch niet dan vitalistisch kan noemen, die haar het eerst uitsprak, en alzoo voor iedere ziekelijke afwijking een anatomisch substraat postuleerde, hetwelk nader in de cel gelocaliseerd werd gedacht en aldus fundament der cellulairpathologie werd. Intusschen, niet langer dan een of twee decenniën voarde de anatomische gedachte de hegemonie over het medisch denken. Toen begon ook hier zich het onvoldoende eener causaal-mechanistische opvatting van het pathologisch gebeuren merkbaar te doen gevoelen, en al de argumenten, die zich op biologisch gebied tegen het mechanisme hadden verheven, keerden hier in eenzelfde aantal en volgorde terug. Maar langzamer dan ginds brak zich hier de finale beschouwingswijze baan. Zeker, er waren reeds eenigen tijd nieuwe begrippen aan te wijzen, die een finale notie verrieden, zoo de neurobiotaxis, waarmee Ariens Kappers het verplaatsen der hersenzenuwkernen verklaarde. Maar nog in 1932 moet de beroemde klinicus Von Bergmann nadrukkelijk het woord neerschrijven, dat velen nog lapidair moet voorkomen en bij anderen slechts een vergoelijkenden glimlach zal wekken : „So bekennen wir uns zur Teleologie" ^). En toch had de medische wetenschap reeds zoo ontzaggelijk veel te danken gehad aan de heuristische kracht van teleologische overwegingen. Was Harvey niet tot de ontdekking van den bloedsomloop gekomen, door zich de vraag te stellen, waartoe de kleppen in het hart wel mochten dienen? Maar de winst, die de anatomische gedachte de pathologie had gebracht, doofde een wijle den drang naar dieper inzicht van het geheimzinnig samenspel der organen in het geheel. De verbluffende prestatie's, die de 1)

G. von Bergmann. Funktionnelle Pathologie, bl. 423.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen