1933 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 49

43 TELEOLOGIE EN GENEESKUNDE. Wanneer ten slotte nog iets gezegd dient over de plaats van de teleologie in de geneeskundige wetenschap, dan valt het onmiddellijk op dat deze, waar ze een theoria ad praxin, 'n op de practijk gerichte, toegepaste wetenschap is, reeds daardoor een volmaakt teleologisch karakter draagt. Intusschen is het er wel verre vandaan, dat de teleologische denkwijs in geneeskundige kringen officieel is erkend. Integendeel zijn er nog geheele volksstammen onderzoekers, die iedere teleologische gedachte wel is waar niet uit hun denken kunnen bannen, maar toch willen weren uit de boekstaving der wetenschap. Er is op dit punt ontegenzeggelijk bij menigen onderzoeker een dualisme tusschen zijn intieme gedachtengangen, en die, welke hij in de uitwisseling der denkbeelden, openlijk te berde brengt. En wanneer ook daarin soms nog een klank mocht voorkomen, die zeer suspect is uit anti-teleologisch standpunt, dan volgt ook spoedig de verzekering, dat dit maar een spreekwijze is, die niet in den strengen zin mag worden opgevat, te danken is aan de omstandigheid dat wij door het finaal karakter van ons denken, ons nu eenmaal gemakkelijker uitdrukken in een finale woordenkeus. Dit is dan een zwakheid, waarvoor men excuus vraagt. De oorzaak, waarom het teleologisch denken in geneeskundige kringen zoo verpönt is, ligt voor de hand. De zeer nauwe betrekking der geneeskunde tot sommige andere natuurwetenschappelijke discipline's heeft de richting van het medisch-wetenschappelijk denken nu eenmaal dikwijls volkomen afhankelijk gesteld van de richting van hec algemeen natuurwetenschappelijk denken. De vroegere krasse veroordeeling van iedere teleologische gedachte in physische en biologische kringen heeft op medisch gebied een grooten invloed gehad, die nog nawerkt. De geschiedenis der geneeskunde bood immers meer dan één afschrikwekkend voorbeeld van vertakte systemen, op de teleologische beschouwingen gebaseerd, onder den ban waarvan het denken van geslachten had gestaan. Oefende niet Galenus' exquisiet teleologische denkwijze vele eeuwen lang een overheerschenden invloed uit op het geneeskundig denken? Deze pijnlijke ervaringen maakten de medische wetenschap nog toegankelijker voor de uitwijzing van iedere finale gedachtengang, die de natuurwetenschap gebood.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen