1933 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 44

38 ontstaat uit zich zelve. Voorts kunnen levende wezen? (hetgeen reeds tot uiting komt bij pseudopodiën vormende eencelligen), op een verandering der buitenwereld reageeren met een eigen verandering, die niet in het bouwplan is begrepen. Tenslotte is alleen aan het levende het vermogen tot eigen regeneratie gegeven. Zoo is de vormgeving, de bovenmachineele regulatie en regeneratie de trits van de specifieke eigenschappen des levens. De bepaling van den vorm is onder die drie misschien wel de meest geheimzinnige eigenschap van het wordende leven. De bekende proeven van Driesch omtrent de kunstmatige deeling van den zee-egel in z'n blastulastadium met als resultaat de ontwikkeling van meerdere zee-egels, in een aantal evenredig aan dat der deelstukken, de onderzoekingen van Spemann en zijn school over de potentie's van den plaatselijken orgaan-aanleg bij amphibienlarven en de determineerende factoren, die daarbij aan het licht traden, lichten dit nog eens bijzonder toe, maar stellen tegelijk nieuwe problemen. Ook Bolk ^) zag in het vormprobleem een vraagstuk, welks diepten tot de grondslagen van wereld- en levensbeschouwing reiken. Hij stelt nog eens de oude vraag of de vorm dan wel de functie anterieur en daardoor superieur was. Creëert en modelleert de functie den vorm, zooals esn mechanistische wereldbeschouwing dat wil, of zijn de verhoudingen juist omgekeerd? Het leven is voor Bolk geen stofeigenschap, maar vorm-eigenschap. Tot het wezen van den vorm behoort, dat zij is individueel en momentaneel. Het leven is ononderbroken vormverandering . Zoo kan de functie wel een modelleerend, echter geen creëerend vermogen hebben. De verscheidenheid der vormen mag zoo tot op zekere hoogte als resultaat worden opgevat, niet de levensvorm in abstracten zin, die primair is en het substraat der elementaire levensfunctie's. Inderdaad, terecht beschouwt Bolk het vormprincipe als wezenlijk kenmerk des levens. Maar naast het feit, dat hij met nadruk onderstreept, dat zij momentaneel is en voortdurend in verandering begrepen, is even verwonderlijk haar standvastigheid, het feit, dat ze onder allerlei omstandigheden behouden of herwonnen wordt. Of moet het geen verbazing wekken, dat ons lichaam, al wordt het in den loop van een zevental jaren materieel volkomen her1)

Hersenen en cultuur, bl. 22-24.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen