1935 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 64

plaats geschoven In dit laatste wereldbeeld vinden direct w a a r genomen grootheden geen plaats integendeel direct w a a r g e n o m e n grootheden komen m dit wereldbeeld überhaupt niet voor doch slechts symbolen, ja, dit wereldbeeld houdt zelfs steeds bestanddeelen m, die voor de wereld der zintuigen slechts zeer indirecte o[ ook m het geheel geen beteekenis hebben zooals aethergolven, coördinatenstelsels enz Z u l k e bestanddeelen werken eerst als ballast, maar zi) w o r d e n op den koop toe genomen w e g e n s het groote voordeel, dat de introductie van dit beeld biedt en dat juist daarin bestaat, dat er een doorvoering van een streng determinisme mogelijk IS , Z u s a m m e n f a s s e n d " , zegt Planck, konnen wir sagen W a h r e n d m der Smnenwelt die V o r a u s s a g e eines Ereignisses immer mit einer gewissen Unsicherheit behaftet ist verlaufen im physikalischen W e l t b i l d e alle Ereignisse nach bestimmten A n g e baren Gezetzen sie smd kausalisch, streng und determiniert Planck sluit zich m dit opzicht volledig aan bij hetgeen op grond van geheel andere overwegingen Heymans schrijft lm kausalen Denken wad die Etfahning verarbettet nach emem Ideal, welches nirgends m der Erfahrung gegeten ist, sondern vom Denken aus eigenen Mitteln geboten wird, und eben auf dieses Ideal beziehen sich die Kausalpt tnzipien D e logisch-omgedachte werkelijkheid is een voorspelbare w e r k e lijkheid waarbij den mensch een licht o p g a a t over zijn nabije toekomst Dit licht IS niet voor zijn handelen een a a n g e n a m e bijkomstigheid, het IS voor zijn doelbewust handelen een noodzakelijkheid E e n doelbewust handelen immers, zou onmogelijk zijn indien de mensch verkeerde te midden van een onberekenbare wereld H e t als mensch zorgend-bezig zijn eischt vooruitzien d a a r t o e stelt hem het a p p a r a a t van het logisch denken m staat, het geeft hem een licht voor zijn voet en een lamp op zijn pad geschikt vooi en gericht op dit zorgend-bezig zijn D a a r e n t e g e n geloof ik dat het logisch denken niet gericht is op of geschikt is voor de dingen die boven dit zorgend-bezig zijn uitgaan richt de logische geest zich op deze andere hoogere" d m g e n dan w o r d t de geest om met Klages te spreken W i e d e r s a c h e r der Seele' Z o o a a n v a a r d e n we een logisch opgebouwde natuurbeschouwing, omdat die blijkt te zijn een noodzakelijk handvest voor ons h a n d e len, we verwerpen d a a r e n t e g e n een logisch-gestructureerde wereld~ beschouwing met alleen als een onvoldoende poging tot bevredigende verklaring van het geheel der verschijnselen maar veeleer omdat we hierin zien een bedreiging van de hoogste goederen van den mensch

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen