1935 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 61

39

'^'

zijnde. W i j zijn niet in staat te begrijpen, dat mets iets v/ordt, of, dat iets mets w o r d t Zelfs w a n n e e r we zeggen, dat God uit niets schept, construeeren w e deze gedachte, door te veronderstellen, d a t Hij het zijnde evolueert uit Zichzelf W i j zien dan den Schepper als de oorzaak van het heelal , H e t ex nihilo enz " drukt m zijn meest zuiveren vorm het geheele intellectueele phenomeen van de causaliteit uit H e t is een feit, dat het hier door Hamilton ter verklaring van de verschijnselen van het causale denken gebezigde denkbeeld, w e r k e lijk als zoodanig bestaat, en sedert de prilste jeugd van de W e s t e r sche wetenschap bestaan heeft Z o o bericht reeds Anstoleles, dat de oude G n e k s c h e natuurphilosophen niets zorgvuldiger vermeden, dan de a a n n a m e dat iets uit een nog niet voorhandene zou zijn ontstaan, veeleer is hun gemeenschappelijke overtuiging geweest dat mets uit mets ontstaat en mets m mets overgaat' Dezelfde gedachte maakten de Eleaten tot den hoeksteen van hun systeem De onmiddellijk w a a r g e n o m e n wereld, de wereld der phenomena, voldoet evenwel aan dezen eisch met W i l men deze met laten vallen, dan is ei slechts eén uitweg, dat is, dat men zegt, dat de wereld der phenomena een ontrouw beeld geeft van het werkelijk zijnde, waartoe dan ook de Eleaten reeds w a r e n gekomen, zij verklaarden de waargenomene, zich steeds veranderde wereld eenvoudig als met-zijnde In het verdere verloop van de G n e k s c h e philosophie hebben alle scholen, voor datgene w a t zij als waarlijk zijnde beschouwen, steeds de praedicaten van het onvergankelijke in beslag genomen, van de systemen der nieuwere philosophie geldt precies hetzelfde ( H e y m a n s ) De natuuronderzoeker heeft getracht zich van de structuur van dit werkelijk zijnde een voorstelling te maken Deze voorstellingen h a d d e n m den a a n v a n g een meer of minder corporeel karakter D e corpora, die m dit wereldbeeld een rol speelden, h a d d e n welisw a a r geen geur kleur of smaak aan zich, maar wel de gevoelsqualiteiten van hardheid, uitgebreidheid en gedistantieerdheid H o e meer waarnemingen a, b, c, enz men maakte, hoe moeilijker het werd een werkelijkheid m de plaats der phenomena te stellen, die in alle opzichten voldeed aan dit corporeele wereldbeeld en w e zien d a n ook dat meer en meer dit wereldbeeld plaats moest maken voor een zuiver symbolisch, los van alle voorstelbaarheid O o k m dit symbolisch wereldbeeld w o r d t vastgehouden aan het principe ,,nihil ex nihilo . . . " W a a r het op aan komt, is dat de natuuronderzoeker, zij het onbewust, loopend aan den leiband van het Hamiltonsche beginsel zich een werkelijkheid bouwt, die opgaat in identieke aan zichzelf gelijkblijvende toestanden en processen Slechts door de wereld der

, ' 1 j '

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen