1935 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 54

een bepaalde werking behoeft' Deze regels, aldus Hume, plegen m onze oordeelen als vanzelfsprekend voorondersteld te w o r d e n M e n geeft, noch verlangt een bewijs M e n neemt aan dat zi) op mtuitie berusten D a t zij derhalve behooren tot die grondstellingen die men weliswaar met zijn lippen k a n ontkennen, maar onmogt»Ii)k m zijn innerlijk kan betwijfelen O p grond van spitsvondige redeneeringen, meent Hume, dat aan deze stellingen geen intuïtief karakter toekomt, maar dat wij de vaste overtuiging hunner geldigheid danken a a n de waarneming en de ervaring, waarbij de herinnering en d e associatieve verbanden de belangrijkste rol spelen Echte absolute noodwendigheid zou op grond van deze redeneering, die zich op de ervaring, d i onvoVedige inductie, beroept, niet aan de causale relatie mogen worden toegekend O p deze wijze omzeilt Hume meer het probleem, dan dat hij het oplost W a n t juist het feit, dat iedereen overtuigd is dat er een n o o d w e n d i g verband zooals hij zelf zegt , necessary connexion" bestaat tusschen oorzaak en gevolg en dat een bepaalde oorzaak noodwendig, d i d w a n g m a t i g een bepaalde werking n a zich sleept, IS een van de voornaamste kenmerken van het causaliteitsbeginsel E e r s t Kant ziet dit m zijn volle scherpte en rangschikt daarom het oordeel omtrent oorzaak en gevolg onder zijn terecht beroemde ,,synthetische oordeelen a p r i o n " O m eenig inzicht te krijgen m het belang van deze subsumptie onder de , Synthetische Urteile a prion", dienen wij even m te gaan op deze oordeelen en doen dit het beste, aan de h a n d van hetgeen Kant zelve m zijn , Kntik der remen V e r n u n f t " zegt ,Von dem Unterschiede analytischer und synthetischer Urteile" Hij schrijft het volgende In alle oordeelen, waarin de relatie van een subject tot een predicaat gedacht w o r d t , is deze relatie op tweeërlei wijze mogelijk D e eerste mogelijkheid is dat het predicaat B tot het subject A behoort als iets, dat m dit begrip ,,op verstolen wijze" b e g r e pen is De tweede mogelijkheid, dat B geheel buiten het begrip A ligt, ofschoon het weliswaar krachtens het oordeel hiermede m verbinding staat In het eerste geval noem ik het oordeel analytisch In het tweede synthetisch Analytische oordeelen zijn derhalve dusdanige, dat daarin de verbinding tusschen predicaat en subject op grond van identiteit gedacht w o r d t Terwijl d a a r e n t e g e n synthetische oordeelen die oordeelen moesten w o r d e n genoemd waarbij deze verbinding zonder identiteit gedacht wordt D e eerste oordeelen, de analytische, zou men ook Erlauterungsurteile, de tweede, de s y n t h e tische, zou men Erweiterungsurteile kunnen noemen, omdat in de eerste soort mets door het predicaat aan het begrip van het subject w o r d t toegevoegd, maar dit slechts door het predicaat m zijn elementen uiteen w o r d t gelegd, welke, het zij hier nadrukkelijk opgemerkt, reeds op verborgen, impliciete wijze daarin vervat w a i e n , in

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen