1935 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 53

waargenomen, het door-elkander d a a r e n t e g e n er ingelegd In zijn tractaat over de menschelijke natuur, zegt Hume o a het volgende ,,Richten wij onze a a n d a c h t op twee willekeurige objecten, die we respectievelijk aanduiden als oorzaak en werking, en w e n d e n en keeren we die objecten naar alle kanten, om dien bepaalden mdruk te vinden, die een voorstelling van zulk een ongehoorde draagwijdte m het leven kan roepen, als met de voorstelling van de oorzakelijkheid het geval is , M e t een oogopslag, zie ik," zegt Hume, , dat ik dien mdruk niet m de een of andere bepaalde eigenschap van het object zoeken mag; welke eigenschap ik ook onder de loupe neem, altijd vind ik wel het een of andere object, dat deze eigenschap niet bezit, en toch bij gelegenheid door ons als oorzaak of werking w o r d t aangeduid I n d e r d a a d is er niets w a t binnen of buiten ons bestaat, dat niet als oorzaak of werking kan worden aangezien, d a a r e n t e g e n is er blijkb a a r geen enkele eigenschap, die al het zijnde gemeen heeft, om aan hem het recht te kunnen geven, met den naam van ,,oorzaak" te w o r d e n a a n g e d u i d " ,,De voorstelling van de oorzakelijkheid moet derhalve ontnomen zijn aan de een of andere betrekking tusschen de objecten Deze betrekking zullen we moeten trachten te ontdekken Daarbij vind ik," zegt Hume, ,,in de eerste plaats, dat objecten, die als oorzaken of werkingen van anderen worden beschouwd, onmiddellijk tijdruimtelijk met elkander s a m e n h a n g e n De betrekking der contiguiteit IS als wezenlijk voor de betiekking der oorzakelijkheid te beschouwen W a t de tweede betrekking, die van den tijd a a n g a a t , het is duidelijk, dat er een temporaire prioriteit bestaat van de oorzaak vóór de werking Zullen we zoo vraagt Hume zich af, ons met die beide betrekkingen der contiguiteit en der successie tevreden stellen a a n nemende dat deze de volledige voorstelling der oorzakelijkheid in zich sluiten' In geenen deele E e n object kan met een ander object m een onmiddelijke tijdelijke en luimtelijke samenhang staan en aan hem voorafgaan zonder dat hij als zijn oorzaak w o r d t aangezien W a t er bij moet komen, is de „ni cessary connexion ' (noodwendige verbinding) Deze laatste betrekking is van veel grooter gewicht, dan de beide eerstgenoemden ' Hier raakt Hume het kernprobleem van het causahteitsvraagstuk, h a a r noodwendigheid en algemeengeldigheid, zonder helaas de juiste oplossing voor deze noodwendigheid aan te kunnen geven, wijl hij bevangen blijft in de associanistische theorieën, die hij omtrent het psychisch leven en denken huldigt ,,Op welken grond", zoo vraagt Hume, ,,verklaren wij het voor noodwendig, dat ieder dmg, welks existentie een a a n v a n g heeft, ook een oorzaak hebben moet; waaruit besluiten wij, dat een bepaalde oorzaak n o o d w e n d i g

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen