1935 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 57

35

n

spreken we met groote stelligheid uit (met uitzondering misschien van enkele onderzoekers uit den laatsten tijd), dat altijd en overal elke w e r k m g een oorzaak hebben moet En ook we zijn er van overtuigd, dat een bepaalde oorzaak onder bepaalde omstandigheden steeds een bepaalde w e r k m g met zich mede brengt Z o o a l s reeds gezegd, toonde Hume aan, dat de causale oordeelen successiewetten zijn Echter m dien zm, naar Schopenhauer terecht opmerkt, dat de werking (B) van de oorzaak ( A ) verschillen moet, blijft B m den tijd gelijk aan A, dan voelen wij klaarblijkelijk geen behoefte ons af te vragen, w a a r v a n d a a n dit , zoo-bhjven" is V e r schilt B van A, dan komt zelfs bij het kleinste kind mits de phenomena tot zijn interessewereld behooren de vraag naar het waarom van die verandering over de lippen N o g belangrijker is de opmerking van Schopenhauer, dat nooit aan n a t u u r k r a c h t e n of dingen maar alleen aan den voorafgaanden toestand in zijn geheel de naam van oorzaak toekomt In den modernen tijd is het (m medische kringen) vooral een figuur als Tendeloo, die de nadruk er op legt, dat steeds een constellatie van factoren, met een enkele [actor, als oorzakelijk moment m het genetisch gebeuren moet w o r d e n a a n g e wezen O v e r het kenmerk der contiguiteit naast dat der successie spraken WIJ bij Hume reeds, ook dit kenmerk behoort tot een van de wezenlijke der causale relatie H e t belangrijkste kenmerkt is evenwel dat der noodwendigheid en algemeengeldigheid W I J kennen een soort van noodwendigheid en algemeene geldigheid par excellence, d i de logische Is deze op het causahteitsprmcipe toe te passen^ V o l g e n s Kant niet volgens Hume evenmin, volgens de vóór-critici Descartes c s wel, maar hun methode is ondoordacht, oncritisch en dus misschien onjuist D e eenigste weg, om op deze vraag tot een antwoord te geraken schijnt die van het empirisch onderzoek H e t IS de verdienste van John Stuart Mill geweest en later v a n Heymans bij ons te lande, te hebben beproefd langs empirischen weg, door zich m contact te stellen met de bijzondere w e t e n s c h a p pen, vast te stellen, welke de formeele beginselen van de causale relatie zijn Mill vond 5 formeele causaliteitsbeginselen, zij luiden aldus 1 Als bij een factorencomplex A, B C, . . P een werking R niet gezien w o r d t en bij en ander factorencomplex A, B, C, D , P Q een werking R wel intreedt, w o r d t Q de oorzaak of medeoorzaak van R genoemd 2. Als bij een factorencomplex A, B, C, D , . P een werking R en bij een ander factorencomplex A, B C, D , P Q een werking R + Ri w o r d t gezien, w o r d t Q de oorzaak of mede-oorzaak van de partieele w e r k m g R ' genoemd

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen