1936 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 163

153 schrapen en kokhalzen, en werken zichzelf met alle macht in een vicieuzen cirkel in. Z u l k een, met den geheelen mensch s a m e n h a n g e n d e reactie, die de functioneele uitingen beïnvloeden, behoeft geen bewuste te zijn: de bij typhus zoo karakteristieke relatieve polsverlangzaming ontbreekt bij prikkelbare individuen -•''). De ervaring van het dagelijksche leven, dat de orgaanfunctie's zich wijzigen onder den invloed der psyche, zoodat het polsrhythme zich versnelt bij vreugde, het gelaat verbleekt bij angst, de mm. arrectores pilorum zich contraheeren bij plotselingen schrik, bevestigt zich in de cliniek aan ieder bed. D e psycho-somatische persoonlijkheid werkt als het w a r e pathoplastisch; zij kan het bekende ziektebeeld, d.w.z. een min of meer statistisch schema tot onherkenbaars toe vervormen. Eenzelfde ziekte verloopt niet zelden bij den nerveuzen, gejaagden, zich zelf eeuwig observeerenden cultuurmensch onder een ander, verwikkelder beeld dan bij den eenvoudigen geloovige, die rustig-vertrouwend leeft, diep verbonden met God en met de natuur. Kretschmer heeft ons inzicht in de eenheid van de geestelijke en de lichamelijke persoonlijkheid ten zeerste verdiept: de functioneele eigenaard ligt tusschen beide in, en staat met beide in r a p port -*'). De functiestoornissen blijken telkens n a a r het lichaam èn psychisch gestel terug te wijzen; hun studie leidt tot het inzicht, dat de eigen vorm van de ziekte, d.w.z. datgene, waarin ze afwijkt van het schoolsche schema, dikwijls voor een niet gering deel de uiting is van de zielslichamelijke persoonlijkheidsstructuur. De functioneele pathologie wijst ondubbelzinnig heen naar een pathologie van de menschelijke persoon. T o t dusver bleven wij binnen het kader van zuiver v a k w e t e n schappelijke beschouwingen. H e t is thans misschien de tijd om nog even te vragen, wat de invoering en de opbloei van de functioneele gedachte voor het geneeskundig denken in wijder opzicht beteekent. Z e k e r — het is juist, dat de opstellers eener functioneele diagnostiek en functioneele pathologie met nadruk verzekeren, dat deze grootheden geen verandering van hun biologische wereldbeschouwing met zich brengen. M a a r de golvingen in het medisch denken verschenen ons immers reeds als de weerslag van het wijsgeerig en natuurphilosophisch denken; dit dringt ons te zoeken naar den dieperen achtergrond en den wijderen zin der functioneele gedachte. V o o r o p zij dan gesteld, dat de functioneele gedachte slechts één van de aspecten is, w a a r o n d e r zich de moderne geneeskunde laat bezien. M e t behulp van haar alleen is geen volledig en n a t u u r getrouw toestandsbeeld der hedendaagsche medische w e t e n s c h a p te schetsen; dat is heden trouwens ook niet beproefd. M a a r toch schijnt zij wel van zooveel principieele beteekenis te zijn, dat het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen