1936 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 116

106 pliysische verklaring der verschijnselen M a a r het begin der 17de eeuw deed ook de mechanische verklaringen weer op den voorgrond treden, vooral n a d a t Gassendi (1592—1655) het oude atomisme deed herleven en Cartesius (1596—1650) zijn eigen mechanistisch systeem gaf M e r k w a a r d i g is te zien hoe de overgang van het eene s t a n d p u n t op het andere plaats v m d t Kepler (1571^—1630) die eerst van planeetgeesten spreekt heeft het later over lichamelijke krachten E b en vloed verklaart hij nu weer eens vaag door m a g n e tische of stoffelijke invloeden dan weer door ademhaling van de aarde In de chemie bleef naast de mechanistische, corpusculairtheoretische opvatting van de chemische verbinding als a g g r e g a a t van deeltjes van eenvoudiger stoffen ook het scholastieke substantiebegnp nog een tijdlang bestaan V o o r de laboratoriumproducten de stoffen die men kon ontleden en uit de ontledingsproducten weer kon opbouwen moest men haast wel tot atomistische opvatting komen, voor de typische natuurproducten die óf niet ontleed konden worden of niet opgebouwd konden w o r d e n uit hun ontledingsproducten, nam men nog dikwijls homogeniteit onder een substantieelen vorm aan V a n Helmont (1577—1644) nam voor de kunstproducten (glas) juxtapositie der deelen aan, de natuurproducten echter zijn allen ontstaan uit een oerstof w a t e r w a a r o p verschillende feimenten of zaden de verschillende v o r m e n " ingedrukt hebben Dit zijn de w a r e chemische individuen de andere stoffen zijn slechts a g g r e g a ten BIJ Angelo Sala (1617) is het onderscheid minder streng dat tusschen natuur en kunst Hij kon n 1 de identiteit van natuurlijke en van op verschillende wijze bereide kunstmatige vitriool aantoonen en ook de vitriool weer gemakkelijk ontleden m de uitgangsstoffen H e t w a s dus geen echte verbinding maar een , appositio" der deeltjes Steenzout daarentegen acht hij een w a r e homogene verbinding met een eigen ,,vorm" V o o r hem ligt de grens dus m de mogelijkheid te ontleden en op te bouwen H o e verder de techniek voortschrijdt hoe meer de natuurlijke verbindingen terrein verhezen aan de kunstmatige totdat men eindelijk de inductie veralgemeent en de p r m cipieele onderscheiding loslaat N a d a t het cartesianisme overal doorgedrongen w a s ontstond een aan het hylozoisme tegengestelde neiging D e heele natuur is nu een groot mechanisme een uurwerk Ook de organische n a t u u r w o r d t m dit schema geperst w o r d t bij de mechanica ingelijfd Uit traditie blijft de menschelijke ziel alleen dikwijls nog buiten het mechanistische systeem W e r d de werking van de kleurgevende stoffen, de pneumatische spiritus door de oude alchemisten als een echte gisting, een geheimzinnige fermentwerking beschouwd, nu w o r d t alle opbruising of fermentatie mechanistisch verklaard en ziet men geen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen