1936 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 118

108 een lageren voim van leven m te zien E i moest toch een ooizaak zi)n dat de knstalhseerende materie n a a r een bepaalden geometrischen vorm streeft' V o o r de scholastic! w a r e n de kristallen niet bezield, uitdrukkelijk zegt Albertus (13e e e u w ) , dat de substantieele vormen der steenen geen a n i m a e " zijn, , nam opus animae est vita ' Caesalpinus (1602) ontkende zelfs dat de onbezielde lichamen een bepaalde figuui hebben k u n n e n V o o r de scholastici w a s de entelechie dus oorzaak van den bepaalden kristalvorm In de Renaissance wordt die entelechie tot een directe zaadkracht, een kiem die zich ontwikkelt en voedt vanuit de omringende vloeistof M e n spreekt bij de kristallen over een vegetatieve ziel", over ,,se-mma speciaha" of over een spiritus architectonicus" D e bekende plantkundige T o u r n e f o r t (1700) meende dat ammonieten, pyriet, bergkristal evengoed kiemen hebben als paddestoelen, mossen enz w a a r v a n de zaden ook niet zichtbaar zijn Hij vond, dat men beter eieren dus miniatuurwezens, kan aannemen dan een , spiritus architectonicus" zijn opvatting heeft dus niet zoo zeer metaphysisch als wel physisch karakter O o k nu weer blijkt hoe dicht materialisme en hylozoisme bij elkaar liggen doordat ze vereenigen w a t met samenhoort D e kiistallen groeien door zaadkracht, men draaie de analogie om en de organische wezens groeien door kristallisatiekracht D e wijze w a a r o p de kristallen gevormd worden ging nu de chemici interesseeren D e theorie van geneiatie en voedmg der planten w e r d d a a r d o o r beïnvloed D e mmeraloog de la M e t h e i ie wilde alles laten kristalliseeren zelfs de wording der organismen vat hij als een kristallisatie op O o k bij Buff on een merkwaardige cirkelgang (1749) D e kristallen groeien, doordat overal hun kiemen aanwezig zijn die zich van de materie meester maken en deze op de juiste wijze vormen E e n zoutkristal is opgebouwd uit oneindig veel kubussen een organisch lichaam uit kleme organische kiemen Kleine levende sporen geven den mineralen hun vorm Alleen de amorfe mineralen zijn , absolument bruts De kristalgroei suggereert hem zijn ,,molecules organiques' , de levende wezens zijn analoog ei aan M a a r omgekeerd veroorzaken de organische resten den kristalvorm In een dergelijke g e d a c h t e n g a n g kan de generatio spontanea weer opduiken de elementen der levende materie rangschikken zich volgens hetzelfde mechanisme als die der kristallen O o k het feit dat men de palaeontologie nog niet scheidde van de mineralogie, deed de fossiele versteeningen als overgang van plant en dier met mineraal zien N a a s t en tegenover dergelijke speculaties behield de mechanische theorie toch ook h a a r invloed Gulielmini (1707) ontkende werking van den substantieelen vorm of de spiritus architectonicus bij den

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen