1936 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 93

83 and produces changes, which cannot de attributed to the parts. T h i s IS cleaily m biology, but even in physics a similar deduction is beginning tot recognised ... " D e denkbeelden van Smuts vonden een warmen ontvangst bij den reeds genoemden H a l d a n e ') en bij den Duitschen bioloog M e y e r •^), die de holistische these m verscheidene opzichten nader heeft uitgewerkt W i j zullen ons dan ook hoofdzakelijk door zijn geschriften laten leiden D e stelling, dat het geheel boven de deelen staat en deze deelen beheerscht, is de fundamenteele gedachte van het holisme , H e i geheel" is hier niet een bloote naam voor de som aller mechanisch verbonden substanties in den kosmos zooals m het mechanicisme doch een reeele factor m het individueele gebeuren ,,Het geheel" IS hier de volle totaliteit van een bepaald natuurwezen, hetzij dit een mensch is dan wel een dier een plant of ook een z g n organisch n a t u u r d m g N a d e r bepaald is deze totaliteit een /eyens-totahteit, die niet statisch m zichzelf besloten achter de natuurverschijnselen staat, doch die scheppend-actief is in alles w a t in den tijd verschijnt Deze totaliteit is een volstrekt irrationeel-dynamische factor m de natuurverschijnselen, door welken deze alle van hoog tot laag worden gedetermineerd H e t holisme poneert de stelling, dat de levenstotaliteit als holistische causaliteit alle mdividueele gebeuren m den kosmos bepaalt, zoowel het psychische als ook het biotische en het physischchemische gebeuren H e t principieele verschil tusschen de vitalistische en de holistisch» natuurbeschouwing valt hier terstond m het oog H e t vitalisme handhaaft scherp de grens tusschen een ,,levenlooze natuur", w a a i de mechanische causaliteit alle gebeuren bepaalt en een ,,levende n a t u u r " , w a a r de totahteits-causaliteit heerscht H e t wil niets weten van een herleiding dezer twee causaliteitsvormen tot elkander, het laat de kwantitatieve analyse der levensverschijnselen geheel en al over aan de physiologie en ziet niet de mogelijkheid van een biologische mathesis onder oogen M e t dit dualisme nu, dat de materieverschijnselen buiten de totaliteits-causaliteit sluit, heeft het holisme grondig gebroken H e t ontkent de realiteit van een objectieve materieele werkelijkheid buiten het w a a r n e m e n d en handelend subject en ziet heel de natuurwerkelijkheid incluis de psychische de biotische en ook de physisch-chemische verschijnselen, als een alzijdig s a m e n h a n g e n d e subjectieve verschijnmgswerkelijkheid, geen wereld dus, welker orde onafhankelijk van het subject bestaat, maar een, welke haar orde juist dankt aan de scheppende subjectieve werkzaamheid van ieder natuurwezen Elk vormscheppend en vormonderhoudend subject heeft de normen en wetten vooi zijn ordenende activiteit m zichzelf N e r g e n s is een causaliteit, die van buiten af het gebeuren bepaalt, de w a r e causaliteit is immanent M e y e r spreekt van een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen