1936 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 114

104 Steeds treffen we in de alchemie biologische vergelijkingen aan D e metalen groeien in de mijnen bij het roesten sterft het metaal, er zijn echter middelen het tot het leven terug te voeren reductio ad vitam ' te reduceeren Hiermee m verband staat ook de homunculuskwestie In de Alexandrijnsche symbolische geschriften komt voor het anthropan o n , het kopermenschje dat veranderd wordt m een zilvermenschje Is dit nog een allegorische uitdrukking voor de phasen, die het metaal bij de veredeling doorloopt, later w e r d de zaak meer letter^ lijk genomen N a a r analogie van de organische natuur meende men, dat metalen konden sterven b v door het vuur H e t expeiimenteele feit van hun wedergeboorte leidde nu tot de opvatting, dat ook m de organische n a t u u r iets dergelijks mogelijk is en men stelde zich in ernst tot taak de palingenesis der planten dieren en menschen uit hun asch of andere stoffen Vooral enkele uitlatingen van Paracelsus gaven aanleiding hiertoe Een ander punt van aanknooping leverde de geslachtelijke voortplanting T e g e n o v e r het passieve, vrouwelijke, de materie, staat het actieve mannelijke dat den vorm geeft De tegenstelling vorm— materie wordt bij de Stoa pneuma-oerstof of actieve elementen— passieve elementen De actieve elementen vormen voor den alchemist de sulphur de passieve de Mercuur H u n vereeniging is een chemische bruiloft Ook de strijd over de mogelijkheid der metaalveredehng w e r d dikwijls met biologische argumenten uitgevochten M e n zag de species (soort) als een onveranderlijk gegeven Species rerum non t r a n s m u t a n t u r " De voorstanders der alchemie zeggen nu dat de verschillende metalen slechts een species vormen, dat hun onderscheid dus accidenteel is G a a r n e nemen zi] hun toevlucht tot de vergelijking met de biologische evolutie van kiem tot volmaakt dier D e uiterlijk zeer verschillende stadia die het dier bij zijn ontwikkeling soms doorloopt staan toch ook allen onder een vorm (entelechie) Z o o doorloopt ook het metaal een natuurlijk evolutieproces, dat eindigt bij het goud en dat de alchemist slechts versnelt Door de gebiekkige kennis der lagere diersoorten kon Geber (11e eeuw'') zelfs het argument aanvoeren, dat de metalen (die hij wel als verschillende species beschouwt) m elkaar omgezet kunnen worden, omdat de species wel in elkaar kunnen overgaan wormen worden immers tot vliegen' In de a n d e r e wetenschappen traden eveneens hylozoistische tendenzen op, w a n n e e r het er om ging de verborgen natuurkrachten te verklaren" M e n meende reeds ver gekomen te zijn als men anthropomorphismen gebruikte de magneet trekt het ijzer aan door een zekere sympathie Chemische werking ontstaat door een affinitas", een v e r w a n t s c h a p W a t onbegrijpelijk is w e r d aan zekere

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen