1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 64

56 functie als begrippen wel onderscheiden, een scheiding van beide in de werkelijkheid is niet mogelijk Beide zijn in het leven, dat uit zich zelve op zich zelve w e r k t en zoodoende zich zelve m zijn functie voortdurend vervormt, tot een hoogere synthese v e r b o n d e n " ^'^) Inzake de verhouding tusschen vorm en functie wijst Barge dan ook de vraagstelling, of de vorm de functie, d a n wel de functie den vorm doet ontstaan, af. O p deze v r a a g is geen antwoord te geven, ,,wijl m ieder levend wezen van meet af en altijd vorm en functie tezamen als elkanders noodzakelijk complement b e s t a a n " ^ " ) . Barge verstaat de termen ..primair" en ,,secundair", toegepast op het vorm-functieprobleem, niet m de materieele, doch m de finale causaliteitsorde. In deze finale orde ziet hij de /ei^ens-functie als primair en den vorm als secundair, als gericht op deze functie De vitale

activiteit.

In hoofdstuk I V behandelt Bruna enkele groepen van levensverschijnselen, die de vitale activiteit duidelijk demonstreeren als een doelgerichte, niet-machmale (morphogenesis; determinatie; regulatie; regeneratie, veldwerkmg; voortplanting e a ) D e vooral door Bethe m het licht gestelde regulatieve plasticiteit van het centrale zenuwstelsel onderstelt een doelmatig bewegingsplan, w a a r a a n tal van automatische reflexbewegingen ondergeschikt zijn N u is de biologische methodiek er op gericht deze bewegingen te verklaren als opgewekt door in- of uitwendige prikkels Doch zulke prikkels onderstellen steeds het bestaan eener natuurlijke eenheid, die op prikkels reageert! ,,Het p n m u m movens der vitale activiteit ligt m het organisme zelf, dat steeds zichzelf tot w e r k z a a m heid beweegt en wel zoo, dat eigen ontwikkeling en behoud, alsmede dat der soort, zooveel mogelijk g e w a a r b o r g d blijven Deze zelfbeweging treedt echter pas op n a d a t aanwezige vermogens door prikkels tot activiteit w o r d e n b e w o g e n " •5") Groei en voortplanting zijn de vormscheppende zijde der vitale activiteit D e aanwezige potenties worden tijdens deze levensprocessen op onbewuste wijze actueel gemaakt D e oude natuurphilosophische onderscheiding tusschen potentieel ( = w a t nog niet zichtbaar is) en actueel ( = w a t zintuiglijk w a a r n e e m b a a r is) heeft m de h e d e n d a a g s c h e wijsgeerige biologie weer zm gekregen In de kiemcellen zijn normale en totale ( = normale \- regulatieve) potentie gelijk Tijdens den ontwikkelingsgang w o r d t de normale potentie geactualiseerd en d a a r d o o r de organen gedetermineerd, d w z ze verhezen g a a n d e w e g hun potenties D e regulatieve potentie van organen en cellen neemt tijdens deze determinatie af Niet geheel echter, w a n t bij vele soorten blijven zulke potenties gedurende het geheele leven voortbestaan. T a l van proeven hebben dit m het licht gesteld Daarbij is gebleken, dat de regeneratie-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen