1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 73

6$ H e t theoretisch begrip is correlaat met den substantieelen vorm of de idee. Z e hebben feitelijk denzelfden inhoud; ,,vandaar ook. dat bij Aristoteles de term logos zoowel wezen als begrip kan beteek e n e n " 4 i ) . N u is een begrip een menschelijk denkproduct, een theoretische abstractie uit de volle werkelijkheid en deze abstractie w o r d t door Aristoteles hypostatisch verdicht tot den ,,zelfstandigheidsv o r m " van reëele dingen. Denkproducten worden door hem geproclameerd tot ,,zijnsvormen". Deze vormen zouden in de dingen w e r ken als hun beginselen, als de actieve krachten, die hen in het a a n zijn roepen. Zooals de begripseenheid correlaat is met de substantieele eenheid van het ding, zoo is het begripsmateriaal, d.z. de elementen die het begrip vergezeld doen gaan van een bepaalde voorstelling, correlaat met de materie der dingen. Evenmin als er loutere vormen bestaan zonder materie, bestaan er loutere begrippen zonder eenige beeldvoorstelling. D e thomistische natuurphilosophie heeft deze vormenleer van Aristoteles in overeenstemming trachten te brengen met de leer der Schrift omtrent de wording aller dingen door den Logos Gods. H e t scholastisch realisme beschouwt de begrippen als oorspronkelijk in den goddelijken geest vóór de schepping der wereld; als tredend in de stoffelijke dingen bij hun schepping en als komend in den menschelijken geest langs den weg der logische abstractie. W a t de scholastiek met de aristotelische materie doet, doet ze ook met de aristotelische vormen: ze worden op rekening gesteld van den God der H . Schrift. Leert de Schrift niet dat alle dingen n a a r hun aard zijn geschapen en dat ze lioor den Logos zijn geschapen? W e l n u , deze Logos is de goddelijke rede en de specifieke constantie der soortkenmerken berust op redelijke beginselen, op ,,natuurgedachten", ,,op het gevormd zijn der stof n a a r een wijze, die denken doet aan ideeën welke daarin zijn uitgedrukt — en tenslotte ook, aan een scheppenden Bron, waaruit deze v o o r t k w a m e n " * - ) , Dit citaat van Bruna doet duidelijk de vereenzelviging uitkomen van den Goddelijken Logos der Schrift met de goddelijke rede, den ,,nous" van Aristoteles. Doch niet alleen bij de thomistische denkers vinden wij een synthese van heterogene wijsgeerige elementen, ook de calvinistische denkers zijn er niet geheel aan ontkomen, ofschoon zijn in beginsel toch een ander standpunt hebben ingenomen. In een van zijn bekende geschriften spreekt Bavinck •*'') over de ,,realiteit der ideeën", die in de wereld zijn en die ,,alle dingen beheerschen". Deze ideeën vormen ,,een rijk van onzienlijke en eeuwige dingen. H e t geloof aan dit ideeënrijk is hetzelfde als het christelijk geloof, ,,dat de wereld door wijsheid is gegrond en in haar geheel en in al h a r e deelen wijsheid openbaart, P s . 104 : 24, Spr. 3 : 19, 1 Cor. 1 : 2 1 " 44). O p een andere plaats spreekt Bavinck van de algemeene begrippen, de universalia, die in de dingen (in re) zijn, omdat ze vóór de schepping (ante rem) in het goddelijk be-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen