1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 191

183 dreven theorie m N a t u r e ' geuit w a s ik tot mijn onderwerp gekomen D e nadruk viel dus vanzelf op de eenzijdigheid die daarin kan liggen H e t evenwicht tusschen deductie en inductie kan ook n a a r de a n d e r e zijde verbroken w o r d e n E r is dus geen bedenking tegen theoretische abstractie mits deze niet vergeet op den bodem dei realiteit te blijven. Alleen w a t betreft de W e t van het Behoud van Arbeidsvermogen en de Atoomtheorie kan ik de critiek van Prof S niet geheel aan vaarden D e W e t van het Behoud van Arbeidsvermogen is na honderden misschien wel duizenden experimenten over het perpetuum mobile en nog vele andere proeven langzamerhand algemeen mzicht ge worden Al hebben Robert M a y e r e a filosofische beschouwingen gehad feitelijk kwam toch M a y e r tot zijn idee het eerst door de waarneming van het zeewater dat na een storm w a r m e r w a s dan op andere dagen, later volgden nog a n d e r e w a a r n e m i n g e n O o k F a r a d a y b v kwam door proeven tot dergelijke beschouwingen tot eindelijk Helmholtz het eerst een juiste formuleering van de wet gaf E n nu over de atoomhypothese deze is werkelijk een paar duizend jaar oud maar heeft toch als geheel onvruchtbare idee zeer lang onder het stof der eeuwen gerust D e oude voorstelling van D e m o critus w a s met klaar en helder pas de onderzoekingen van onvermoeid experimenteerende en natuurlijk ook grondig d e n k e n d e chemici hebben een viuchtbare en duidelijke atoomhypothese geleveid D a a r o m meen ik dat zoowel de w e t van het behoud dei energie als de atoomtheorie veel meer inductief dan deductief zijn afgeleid D a t uit religieuze overwegingen juiste conclusies voor de n a t u u r studie kunnen voortkomen beaam ik natuurlijk H e t sprekendste voorbeeld mij bekend is de W e t der Groote Getallen de grondslag der Waarschijnlijkheidsrekening Johan Peter Suszmilch v,eid indertijd getroffen door het feit dat ei ongeveer evenveel meisjes als jongens worden geboren Hij zag d a a r m een Goddelijke beschikking maar op het college te Amsterdam achtte onze professor dit minder juist en zeide de zaak w a t meer nuchter te zullen opvatten V a n ons standpunt echter kunnen \MJ hier zeer v. el samenhang van wetenschap en leligie zien M e t de opmerking van den tweeden spieker Ii van oer Meer, kan ik eveneens v,el accoord gaan F o u t is niet wiskundige theorie maar wel de te ver gedreven neiging om de noodige kritischi gezindheid bij de toepassing te verzuimen O o k de nieuv. ere meetkunden zijn wetenschappelijk zeer interessant op het gebied der W i s k u n d e zelf en bovendien van belang voor physica enz W a t voorts speciaal Prof de Sitter a a n g a a t dien hij bij de discussie nog noemde het is stellig zeer wel mogelijk dat ik d i e r s opvatting van de wiskunde niet juist zie M a a r op mij blijft zijn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen