1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 186

178 andere is, n 1 of men een trotsch mensch wil zijn, die zichzelf G o d e gelijk stelt, dan wel een waarachtig mensch, die zich den onemdigen afstand tusschen G o d en mensch bewust is T o t dat doel handelt hij eerst uitvoerig over het wezen der physische wetenschappen Hij is van meenmg, dat dit met zoozeer gelegen is m het voorwerp van onderzoek als wel m den bijzonderen aard onzer kennis omtrent dit voorwerp D e physica — Mie neemt dit begrip in ruimeren zm ^ - wil m alles w a t wij beleven slechts n a a r ruimte en tijd geordende, van het kennend bewustzijn onafhankelijke gebeurtenissen zien Zij werkt daarom met nauwkeurig omschreven door een emdig aantal kenmerken vastgelegde, ,,defmiete" begrippen, m tegenstelling met de geesteswetenschappen, die met ,,levende" ( ,lebendige' ) begrippen werkt, w a a r v a n de beteekenis direct m het persoonlijk leven is verankerd Zij berust voorts op de onderstelling der reproduceerbaarheid der onderzochte verschijnselen, weer in tegenstelling met de geesteswetenschappen w a a r het principe van het ,,einmalige' geldt Tenslotte geldt m de physica, krachtens den aard der physische denkwijze het causaliteitsprmcipe, m deze beteekenis, dat materieele processen steeds mateneele oorzaken en mateneele gevolgen hebben H e t woord , materieel" w o r d t hier in ruimen zm gebruikt, zoodanig dat het ook stralmgsverschijnselen enz omvat H e t IS w a a r , dat de moderne physica het causahteitsprincipe voor de elementaire verschijnselen niet heeft kunnen handhaven, en zich met waarschijnlijkheidsbeschouwmgen heeft moeten tevreden stellen M i e ontkent de noodzaak hiervan niet, maar handhaaft anderzijds zijn omschrijving van het begrip physica, en komt zoo tot de wel w a t eigenaardige conclusie , microphysica is onmogelijk macrophysica is het steeds bereikbare doel der w e t e n s c h a p " Klaarblijkelijk IS het met zijn bedoeling de w a a r d e der moderne statistische theorien van materie en straling te ontkennen, maar wil hij deze theorien niet m den eigenlijken zm als physica aanduiden, wat, gezien zijn eerst gegeven omschrijving van het begrip physica, ook consequent is D e physische beschouwingswijze is niet tot de levenlooze natuur beperkt Zij kan ook toepassing vinden ten opzichte der levende natuur zelfs ook in de physiologie van het zenuwstelsel Echter ook hier en hier m het bijzonder is de toepassing van het causaliteitsprincipe beperkt D e wetten der expenmenteele physiologie gelden slechts ,,im g r o b e n " en hebben veelszins een uitgesproken statistisch k a ï a k t e r Wilsbeslissmgen zijn typisch einmalige" gebeurtenissen, onttrekken zich aan de physische beschouwingswijze, terwijl ze juist voor de geesteswetenschappen de allergrootste beteekenis hebben D e biologie komt met de defmiete begrippen niet uit Zij heeft naast de causale de teleologische beschouwingswijze noodig waarbij o a het begrip der ,,Ganzheit" als typisch , levend" begrip optreedt T r o u w e n s zou de physica zelf den vasten grond onder de voeten

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen