1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 63

55 merkt hiertegen op, dat Jordan toch op grond van êen voorafgaand totaliteitsinzicht tot de erkenning van intercausale betrekkingen tusschen de causale factoren in de organismen is gekomen. Dit inzicht is in werkelijkheid dus een gevolg van realiteitsgetrouw denken, welks objectiviteit door Jordan echter niet w o r d t erkend. O o k H a l d a n e wil een realiteitsgetrouw inzicht verkrijgen in het organisch Jevensgebeuren. Hij erkent niet slechts organismen als ge-coördineerde systemen, doch alle natuurlijke eenheden. Hij ziet alle natuurdingen als manifestaties van het ééne leven der natuur, dat in zijn totaliteit uitsluitend subjectief kan worden gekend. Hiertegenover handhaaft Bruna het wezensonderscheid tusschen levende en levenlooze vormen, die door het menschelijk verstand objectief in hun reëele eigenschappen kunnen worden gekend.

*** BRUNA'S BIOLOGISCH-WIJSGEERIGE Vorm

en

THEORIE.

functie.

In de hoofdstukken I V en V ontwerpt Bruna een eigen wijsgeerige theorie van het organisch leven. H e t is hierbij zijn bedoeling de gegevens der nieuwere experimenteele biologie en der nieuwere wijsbegeerte met het waardevolle der scholastische traditie tot een eenheid te verbinden. D e verschillende grondproblemen der theoretische biologie worden door den schrijver in systematische volgorde behandeld. Allereerst het vorm-functieprobleem. Bruna is van oordeel, dat van wijsgeerig standpunt vorm en functie van een organisme niet zijn te scheiden : ze zijn verschillende aspecten van één-en-denzelfden wezensvorm, van de vegetatieve of van de animale ziel. Deze wezensvorm manifesteert zich zoowel in de verscheidenheid der werkingen van celdeelen, cellen en organen, als in de onderlinge correlatie dezer werkingen in hoogere en lagere organische structuren en tenslotte in het harmonisch levensgeheel. De morphologische ,,vorm" is een abstractie, een statische momentopname van het levensproces. V o r m is in de biologie allereerst wezensvorm, immanente dynamische structuur. Deze vorm is slechts te begrijpen in verband met de voortdurende correlatieve werkingen der lichaamsdeelen op elkaar en nooit los hiervan. Dit dynamisch element in den vorm van het levensgebeuren ook bij het volgroeide organisme, komt in tal van morphodynamische levensverschijnselen tot uiting. Bruna komt hier tot dezelfde conclusie als Barge, die met betrekking tot het onderhavige probleem opmerkt: ,,Men kan vorm en

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen