1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 170

INDUCTIE EN DEDUCTIE IN DE NATUURSTUDIE*) door Dr J

FOKKENS

In het beroemde werk van Busken H u e t ,,Het Land van Remb r a n d t " wijst deze er ergens op (dl II, blz 104), dat de geschiedenis der menselijke denkbeelden een spiraal vormt, d w z telkens weer tot vroegere ideeën terugkeert en doet denken aan het woord uit Prediker niets nieuws onder de zon Er is niet een ontwikkelingsgang a a n v a n g e n d met tastbare duisternis en geleidelijk voortschrijdend n a a r het licht, het is veel meer, zegt Busken Huet, een als door het zenuwgestel der eeuwen lopende zigzagbewegmg van actie en reactie Z o is het m de natuurwetenschap ook wel gegaan, b v met het causaliteitsbeginsel, dat ,,oeroud" en toch ook weer ,eeuwig j o n g " is Dit beginsel is zeer overschat door de materialistische stroming m de vorige eeuw, die de mechanische causaliteit ten troon verhief en deze als grondslag van alle verschijnselen m anorganische en organische natuur beschouwde H e t w o r d t misschien in de tegenwoordige tijd door een grote groep natuurkundigen onderschat Allicht komt op een gegeven ogenblik hiertegen weer reactie en w o r d t de op zij gezette causaliteit m ere hersteld E e n ander punt, door Prof H D m g l e m het tijdschrift , , N a t u r e " uitvoerig besproken, betreft het juiste evenwicht tussen inductie, d 1 het opbouwen van het algemene uit het bizondere op grond van experimenteel onderzoek, en deductie d i het concluderen uit grondstellingen of hypothesen Bij vele, zelfs leidinggevende onderzoekers is dit evenwicht thans verbroken en de ouderwetse , scholastieke" wijze van deductie weer toegepast Er worden in de astronomie theorieën over het Heelal opgezet en berekeningen geleverd die onvoldoende basis hebben en toch zeer ver strekkende conclusies trekken A a n g e n o m e n wordt dan maar, dat het heelal homogeen is, d w z dat de materie gelijkmatig m de ruimte verdeeld is V o o r t s *)

Voordracht gehouden m de ledenvergadering van 18 Juni 1938

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen