1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 72

64 materiaal, w a a i u i t een cultuur- of kunstvoorwerp is vervaardigd W a n n e e r iemand spreekt van stijfsel als van een ,,geleiachtige substantie", of van soda als van een „vaste, witte, gekristalliseerde stof", dan bedoelt hij m beide gevallen een waarneembare stof met bepaalde analyseerbare physico-chemische eigenschappen De termen stof en substantie hebben hier niets te maken met de gelijknamige theoretische begrippen der natuurphilosophie W i e de betreffende woorden m deze practische beteekenis blijft gebruiken zal geen aanleiding geven tot verwarring W i e ze daarentegen in een theoretischwijsgeerigen zin gaat gebruiken geeft zich over aan metaphysische speculaties Het

vormbegrtp

D e vorm is m het hylemorphisme geen omtrek, geen uitwendige contour, doch een innerlijk dynamisch beginsel Hij is ,,zelfstandigheidsvorm" en bezit als zoodanig ,een qualificeerend ( a k t u e e r e n d ) , een soortelijk-wettelijk bepalend karakter, dat de op zich (typisch) onbepaalde materie vol- of afmaakt m de orde van het lichamelijk zijn " 40) H I J verwerkelijkt de materie tot een soortelijk bepaald lichaam W I J hebben boven gezien, hoe Anstoteles ertoe kwam het vormmaterieschema ten grondslag te leggen aan zijn natuurphilosophie Hl] heeft het ontleent aan de sfeer van het cultuurleven, w a a r de v/erktuigkundige en de kunstenaar aan een bepaald materiaal een bepaalden vorm geven Terwijl de mensch nu van buiten af vormend inwerkt op de mateiie, doet de n a t u u r hetzelfde van binnen uit Bij de n a t u u r d m g e n ligt de hoogere vorm potentieel reeds m het materiaal besloten D e ervaring leert ons dat met-levende stoffen en levende dingen structuur bezitten Z e vertoonen een soortehjk-bepaalden samenh a n g van constante eigenschappen en functies en deze samenhang moet wijsgeerig worden verklaard Anstoteles zag als werkelijkheidsgetrouw denker heel goed m dat het atomisme met zijn enkelmechanische oorzakelijkheid deze specifieke constantie niet kan verklaren D a a r t o e moesten innerlijke kwalitatieve beginselen in de dingen worden aangenomen D e geabstraheerde zelfstandigheidsvorm van een met-levend of van een levend wezen is bij Anstoteles hetzelfde als het begrip van dit wezen , Begrip" is bij hem altijd ,klassebegrip", het theoretisch denken grijpt hierin zoo'n vorm abstraheerend van de empirische materie E e n klassebegrip (bijv vogel, roofvogel, a r e n d ) omvat een voor een groep van gelijksoortige dingen constant complex van kenmerken, die slechts uit de ervaring zijn te kennen Al deze kenmerken zijn eigenschappen van den wezensvoim en zijn mét dezen vorm gerealiseerd m de materie van het mdividueele ding

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen