1938 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 175

167 uitgesloten D e nog onopgeloste v r a a g of de verschijnselen bij de electronenbeweging causaal gedetermineerd zijn of met, beslist m elk geval niets over de vraag n a a r teleologie m de levende natuur. Speciaal n a a r aanleiding van Prof D o n n a n ' s artikel m de A c t a Biotheoretica heeft zich m , , N a t u r e " van 4 Juli 1936 nog uitgesproken Prof E r w m Schrodmger, vooral over de kwestie, dat vele wetenschappelijke werkers in de biologie en de mechanica wilden beweren, dat de ,,vrije wil" des mensen uit het principe van Heisenberg zou zijn af te leiden T e n sterkste bestrijdt Prof Schrodmger dit E r is m het leven geen i/'-functie (deze ï/'-functie hangt, gelijk bekend, samen met de kans op een bepaalde toestand bij de b e w e ging van een electron) H e t moeten beslissen van den mens, zegt hij, is wel eens moeilijk E r zijn gevallen waarin wij den Almachtige op onze knieën smeken, een beslissing te mogen ontgaan Doch hierin is God onverbiddelijk H e t leven gaat voort, er moet iets gebeuren Dit .moeten beslissen" van den mens beschouwt hij als de analogie van de klassieke, deterministische beschouwing over de gang van zaken m de natuurverschijnselen De moderne physica noodzaakt ons volstrekt niet, deze overeenkomst, deze correlatie, te verbreken Aldus Prof Schrodmger O o k de grote physicus M a x Planck, die zeer algemeen filosofisch IS aangelegd, getuige nog zijn laatste rede ,,Religion und N a t u r wissenschaft", heeft zich over deze punten geuit V a n hem haal ik alleen dit aan (uit W e g e zur Physikahschen Erkenntnis, blz 258) ,,Hoe komt het nu dat zovele physici m onze tijd tot mdeterminisme neigen? D e verklaring hiervan is van psychologische aard; een nieuwe, grote gedachte in de wetenschap w o r d t steeds eenzijdig overdreven en tot giondslag van een zoveel mogelijk omvattend principe gemaakt Z o gmg het met de relativiteitstheorie, zo w o r d t nu de !/'-functie de Q u a n t e n - M e c h a n i c a gebruikt, om het w a a r schijnlijkheidsbegrip tot laatste grondslag van de physica te maken Reactie daartegen zal niet uitblijven, de vraag n a a r het causaal verband is op de duur niet uit te schakelen H e t causaliteits-principe is ten slotte niet te bewijzen of te weerleggen, daarvoor is het juist een principe, doch het is een waardevolle wegwijzer bij het n a t u u i onderzoek en geeft den onderzoeker zijn leven lang leidmg" D e grote betekenis van statistische wetmatigheid wordt hiermee in het minst niet aangetast O o k m de physica komt zij veelvuldig aan de orde, evenals m meteorologie, economie, enz N i e m a n d twijfels er echter aan, of schommelingen m de temperatuurcurve, m een sterftetabel en dergelijke hebben een zeer bepaalde oorzaak Z o is er ook stellig een bepaalde reden, waarom het ene Radium-atoom plotseling explodeert, terwijl een d a a r n a a s t liggend atoom nog jaren lang geheel blijft. D a t nieuwe ontdekkingen veelvuldig overdreven w o r d e n in betekenis, ziet men telkens in de loop dei tijden Inductief werd de W e t van het Behoud van arbeidsvermogen afgeleid; in het midden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen