1939 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 48

44

karakter niet kan verbergen. Dat dit zijn bedoeling is, blijkt wel uit hetgeen volgt : Hoe kan het dan. vraagt hij zich af. dat er in de astronomie zoo­ veel verschillende hypothesen zijn die toch allen dezelfde bewegin­ gen demonstreeren? In de lange reeks van bewijzen, die men in de astronomie meestal heeft, is het nauwelijks mogelijk. dat uit een ongezonde hypothese een gezond resultaat, dat met de waarneming overeenstemt, zou volgen Echter, als men meent, dat uit verschil­ lende hypothesen hetzelfde volgt, dan is dit nog niet zoo. Als twee hypothesen hetzelfde resultaat geven wat de plaatsberekening be­ treft (quoad numeros). dan presteeren ze nog niet hetzelfde. W ant het kan zijn, dat de eene behalve de plaatsberekening nog iets meer wil bewijzen. Zoo wilde Copernicus behalve de plaats bepalen ook nog de noodzakelijkheid aantoonen waarom sommige planeten in oppositie met de zon het dichtst bij de aarde zijn en dat werd door de concurreerende hypothese niet verklaard 1S). Kepler meent dus, dat Copernicus behalve plaatsberekening ook het waarom, de oorzaak der verschijnselen vraagt 19). En zelfs in­ dien verschillende hypothesen in het astronomische hetzelfde zouden presteeren, dan zou er nog door physische beschouwing verschil zijn (alicujus considerationis physicae). Kepler sluit de physische be­ schouwingswijze niet buiten de astronomie. Hij zegt, dat de astro­ nomen hun hypothesen zoowel met geometrische als met physische redenen behooren te overwegen. Al vallen de conclusies van twee hypothesen in het geometrische samen, in het physische zullen ze toch hun aan ieder eigene gevolgen hebben. Kepler voelt echter wel, dat deze argumentatie zijn tegenstanders, die een geheel ander uit­ gangspunt hebben, niet raken zal. De astronomen, zoo gaat hij voort, plegen niet steeds deze phy­ sische verschillen te beschouwen, maar beperken zich tot de grenzen der geometrie of astronomie (hier neemt hij het woord dus in de traditioneele beteekenis!). W ij willen ons nu bij hen aanpassen en de gelijkwaardigheid binnen één bepaalde wetenschap (dus de zuiver geometrische astronomie!) bespreken. Als voorbeeld de dagelijksche beweging. Binnen de astronomie verklaren beide hypothesen: de aarde draait binnen de hemel of de hemel draait om de aarde het­ zelfde (opkomst en ondergang der sterren, dag en nacht). Toch kan. daar ze contradictorisch zijn, slechts een van beiden waar zijn, zoodat men zou denken, dat uit het onjuiste even goed het juiste kan volgen als uit het ware. Maar hetgeen volgt, volgt niet uit de beweging van de hemel of van de aarde, maar uit de onderlinge scheiding dier twee (quatenus intercedit inter coelum et terram aliqua separatio super tractu quodam). De verschijnselen worden dus slechts gedemonstreerd door de twee hypothesen voorzoover zij gelijkwaardig (sub uno genere) zijn, niet door hetgeen waarin zij verschillen. De oorzaak van hun bewijskracht is dus dezelfde van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen