1939 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 76

72

een groote vooruitgang te bespeuren, omdat Copernicus niet meer denkt aan het streven naar het middelpunt van de aarde als centrum van het heelal, maar aan een streven tot vorming van een geheel met de overige deelen der aarde (resp. zon of planeten). De eerste heldere ideeën over algemeene attractie, dus onderlinge attractie van twee willekeurige lichamen in het heelal, vindt men bij Newton’s grooten voorganger, de wetgever der astronomie: Johannes Kepler. In zijn beroemde werk over de planeet Mars, „Astronomia nova”, uit 1609 ls ), waarin hij o.a. de eerste beide naar hem genoemde wetten uitspreekt 16), geeft hij in de inleiding de volgende interessante beschouwingen over de zwaartekracht, daarin vermoe­ delijk geïnspireerd door de bekende uit 1600 dateerende onderzoe­ kingen van Giibert over de magneetkracht 17). Op de hem eigen emotioneele wijze begint Kepler met stelling te nemen tegen de heerschende Aristotelische opvattingen 18) : ,,In geen geval streven de zware massa’s naar het middelpunt van de wereld, omdat ze de uiterste grenzen van het heelal ontvlieden. W ant hun afstand tot het midden van het heelal is onmetelijk groot en beteekent niets in vergelijking met den afstand tot het einde der wereld. En waardoor zou zulk een haat kunnen worden veroorzaakt? Met welke kracht en met welke wijsheid moeten dan zware massa’s begaafd zijn, dat ze met zulk verstandig overleg trachten aan hun rondom lagerende vijanden te ontsnappen? En met welk een slag­ vaardigheid de uiterste einden der wereld, dat ze hun vijand in alle richtingen tot vernietigens toe vervolgen?” En dan gaat hij verder: ,,De ware leer der zwaartekracht berust op de volgende axiomata: Iedere stoffelijke zelfstandigheid is van nature geneigd op elke plaats in rust te blijven, waar zij alleen ge­ plaatst is, buiten de werkingssfeer van een verwant lichaam (alzoo dus het traagheidsbeginsel voor rustende lichamen). De zwaarte is het w ederzijds streven tusschen verwante lichamen tot vereeniging of verbinding (ook de magnetische werking behoort hiertoe), zoodat men veeleer moet zeggen, dat de aarde aan de steen trekt dan dat de steen naar de aarde streeft 19). Zware lichamen worden niet naar het middelpunt van het heelal (als we de aarde in het middelpunt van het heelal plaatsen) getrokken als naar het middelpunt van het heelal, maar naar het middelpunt van een rond lichaam, namelijk de aarde. W aar dus de aarde ook gebracht wordt, of waarheen ze zich ook door haar bezielde kracht (facultate sua animali) beweegt, steeds bewegen zich de zware lichamen naar haar toe. Als de aarde niet rond was, dan zouden zware lichamen zich niet van elke plaats recht naar het middelpunt bewegen, maar van verschillende zijden naar verschillende plaatsen. Indien twee steenen op eenige plaats ter wereld in eikaars nabijheid worden geplaatst, buiten de werkings­ sfeer van een derde verwant lichaam, dan zullen die steenen evenals twee magneten in een tusschengelegen plaats samenkomen, en de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen