1939 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 151

PASCAL ZIJN

WETENSCHAP EN

ZIJN

RELIGIE

door Dr. R. HOOYKAAS. „II faut relever le courage de ces timides qui n’osent rien inventer en physique, et confondre 1’insolence de ces téméraires qui produisent des nouveautés en théologie”. Pascal.

Inleiding. Het doel van deze studie is aan te toonen, dat er eenheid is in Pascal’s x) denken op het gebied van wetenschap en gods­ dienst. Pascal heeft hen opzettelijk streng gescheiden gehouden, veel systematischer dan in zijn tijd gewoonte was. Toch kunnen we bij hem, meer dan bij iemand van zijn tjjdgenooten, spreken van een „christelijke” wetenschap. Juist de bescheidenheid van zijn weten­ schappelijke doelstelling, zijn erkenning van het slechts menschelijke der wis- en natuurkunde, waardoor hij er geen overspannen ver­ wachtingen van koestert, is christelijk. Maar ook op positievere wijze blijkt dit als we Pascal’s realisme, zijn buigen voor de feiten en zijn slechts betrekkelijke waardeering voor de Ratio zoowel in weten­ schap als religie, naast elkaar stellen. En tenslotte komt het daarin uit, dat hij zich — in tegenstelling tot andere groote christelijke natuuronderzoekers —heeft weten vrij te maken van de heidensche wijsgeeren, Plato, Aristoteles, Demokritos. De grootste invloed is op hem uitgeoefend door de Heilige Schrift en door hen. die hij als haar ware vertolkers beschouwde, den heiligen Augustinus en bis­ schop Jansenius *2). Pascal is „modern” gebleven. Op zijn werk past, wat hij zelf ergens als eisch stelt: als we het lezen vinden we niet een geleerde, maar een mensch. W e hebben hem daarom dikwijls zelf aan het. woord gelaten, maar ook dan vergt het veel moeite Pascal tot zijn H 1623—1662. 2) Jansenius (1585.—-1639), bisschop van Yperen, geeft in zijn „Augustinus” een compilatie van wat de H. Augustinus over de genade geschreven heeft, om hiermee de pelagiaansche dwalingen, die opnieuw de kerk binnendrongen door de Jezuïeten (Molina), te bestrijden. Hij stelt de theologie als historische wetenschap (kennis van de H. Schrift, de concilies en Kerkvaders) tegenover een theologie, die steunt op menschelijke wijsgeerige redeneering.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen