1939 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 186

182

Dat impulsieve komt ook klaar voor den dag uit zijn artikel ,,Recht van oorlog en vrede”, gehouden ter gelegenheid van de 2e Vredes­ conferentie in Den Haag (1907). Nog onder den indruk van wat hij in 1870 gezien heeft, ,,ziet hij „een eind aan de oorlogen komen door de al grooter en grooter wordende verwoestingen” en twijfelt niet of het recht over het geweld zal zegevieren”. Iemand, die zoo spontaan reageert en door zijn gevoel wordt mee­ gesleept, een intellectualist! Dat is hij ook niet bij de behandeling van de verhouding tusschen gelooven en weten, op grond waarvan Hijmans zijn opvatting tracht te staven. Een collega had gezegd -—• en dit was in dien tijd de gangbare meening -— „dat het geloof goed was voor den onontwikkelden man, maar den wetenschappelijken mensch onwaardig”. Daartegen gaat zijn betoog. Het geloof wordt in algemeenen zin genomen en niet zooals de cathechismus het definieert. Als niettheoloog laat hij dit, zooals hij zelf schrijft, aan den theoloog over. Daarom is de conclusie, dat Hermanides geloof in psychologischen en geloof in godsdienstigen zin als van gelijke waarde beschouwt, aanvechtbaar. Hoofdzaak is, dat hij wil aantoonen, dat ook de wetenschappelijke mensch uit moet gaan van geloof. Door niet te onderscheiden tusschen gelooven en de geloofsinhoud komen we! uitdrukkingen voor. die ik niet voor mijn rekening zou willen nemen. Zoo b.v.: „zoowel het geloof als het weten worden door middel van zintuigen geleverd”. Gelooven is een zaak van het hart, weten van het verstand; niet het gelooven, maar de geloofsinhoud wordt door de zintuigen geleverd. Zegt ook Paulus niet: het geloof is uit het gehoor? Ook in dit artikel zie ik weer het impulsieve voor den dag treden. Hoe anders te verklaren, dat in hetzelfde artikel te lezen is: ..aan al ons weten moet geloof voorafgaan” en „aan ieder geloof moet noodwendig een zeker weten voorafgaan”. ’t Is weer een artikel, dat hem uit de pen gevloeid is, maar genoeg ten bewijze dat hij geen intellectualist was.

De venijnigheidjes. die Hijmans in deze levensschets ten beste geeft en inzonderheid wel voor de Gereformeerden bestemd zijn, blijven buiten beschouwing. Ten bewijze van de liefde, die Hermanides had voor logica en systematisch denken, haalt Hijmans aan het gedichtje van Ten Kate. dat hij gaarne citeerde : ..Orde in uw denken, orde in uw streven. Orde in uw harte, orde in uw huis! Orde is de grondwet van alle leven”, etc. Had Hijmans iets meer van dien geest betracht, zijn artikel had er niet dan bij kunnen winnen.

RIJK KRAMER.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen