1939 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 78

74

In enkele deelen van het derde en vierde boek wordt in het midden gelaten, of de krachtbron van iedere planeet afzonderlijk niet ook door psychische impulsen wordt geregeld. Dit argument geldt voor die personen, die door onverschillig welke vreemde, schijnbaar zeer bewijskrachtige bezwaren afgeschrikt zijn en de natuurlijke kracht in de stoffelijke wereld niet recht vertrouwen. Zij mogen zich voor­ stellen, dat het bewustzijn van de planeten de middellijn van de zon als maat van den evenwichtstoestand opvat, en den hoek, welke de sterrekundigen berekenen, onmiddellijk aanvoelt” 21). liit deze interessante, maar niet steeds duidelijke uiteenzettingen, waarbij op het laatst Kepler’s astrologische geaardheid even om den hoek komt kijken, blijkt o.i. duidelijk, dat Kepler wel een zekere algemeene attractiekracht voldoende acht om de planeten in hun baan te houden, maar onvoldoende om een beweging in die baan te on derhou den ; hiervoor moet bij Kepler de wervelkracht der zon als deus ex machina in het leven worden geroepen. W ij ontmoeten dus weer de Aristotelische opvatting, dat een beweging niet uit zichzelf in stand kan blijven, m.a'.w. hier zien wij duidelijk dat Kepler te kort schiet in dynamisch inzicht. Het traagheidsbeginsel voor bewegende lichamen is n o g niet tot zijn bewustzijn doorgedrongen. W ij moeten ons hierbij echter nauwkeurig rekenschap geven van het feit, dat in dien tijd zelfs het begrip „kracht” nog op losse schoeven stond. Al laten deze zeer interessante beschouwingen van Kepler aan klaarheid te wenschen over, een groote vooruitgang ten opzichte van de opvattingen van Aristoteles beteekent het feit, dat Kepler de tegenstelling tusschen aardsche en hemelsche bewegingen heeft ver­ broken en beide volgens een gemeenschappelijk principe tracht te verklaren, ofschoon een attractie-,,wet” nog ver te zoeken is 22). Daarom zijn de beschouwingen van Kepler zooveel hooger te schatten dan die van den merkwaardigen persoon, dien wij nu te be­ spreken hebben, en die wij geen bespreking zouden hebben waardig gekeurd als hij niet pertinent als voorganger van Newton werd aan­ gewezen, wat betreft de attractiewet, door geen mindere autoriteit dan....... Newton zelf. W ij bedoelen hier den Franschen priesterastronoom Ismaël Boulliaud, meer bekend onder den verlatiniseerden naam Bullialdus 23). Op 20 Juni 1686 schreef Newton aan Halley o.a. 24), dat Bullial­ dus reeds in 1645 in zijn lijvige werk „Astronomia Philolaica” de wet der omgekeerde kwadraten der afstanden had vermeld. Hoezeer wij ook buigen voor de autoriteit van Newton, toch wil het ons voor­ komen, dat hij in dezen zijn voorganger aanmerkelijk overschat. Het werk van Bullialdus beteekent weer een stap terug in de richting van Aristoteles. Hij valt de „attractietheorie” van Kepler heftig aan, in het bijzonder de bovengenoemde van de zon uitgaande kracht­ stroom, waardoor de planeten worden rondgevoerd, welke zich alleen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen