1939 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 166

162

Cartesiaansche verklaring van het magnetisme *).

uitdenkt, met eigenschappen, die zoo uitgerekend zijn, dat er w aar­ heden uit volgen, die tevoren reeds evident waren en dat aldus eb en vloed en magnetisme gemakkelijk te „verklaren” zijn, dan raakt hij zijdelings ook Descartes (zie II, 96, 98). Volgens Menjot (1689) qualificeerde Pascal het systeem van Descartes als een „Roman de la Nature" (Pensees I, 97). Pascal reconstrueert niet hoe de wereld wel ontstaan zou kunnen zijn, om daarna in zijn eigen verbeeldingen te gelooven; hij wil haar slechts waarnemen zooals ze nü is en er zooveel mogelijk wetmatig­ heden in vaststellen. De natuurwetenschap is voor hem inductief en empirisch, daarom mag men er niet te veel uit willen halen (Écrire contre ceux qui approfondissent trop la Science, fr. 76). Dit induc­ tieve karakter brengt volgens hem mee, dat -—<in tegenstelling met de theologie — haar domein zich steeds uitbreidt, zoodat de menschelijke geest het natuuronderzoek steeds als een nog niet vervulde taak zal blijven zien. De natuur in haar oneindigen rijkdom, gunt ons geen rust. De menschelijke geest „se lassera plutöt de concevoir, que la nature de fournir" (fr. 72). Daar wij het „geheel” niet kennen zal het onbegonnen werk zijn een sluitend systeem op te bouwen. Dit geldt natuurlijk met meer nadruk, naarmate we verder in den tijd teruggaan en de gegevens dus be­ perkter zijn.*) *) Magnetisme verklaart Descartes door rechts- en linksgewonden schroefvor­ mige deeltjes (particulae striatae) aan te nemen. De aarde (en ook een stuk ijzer, vooral als het een magneet is) heeft, in de richting van haar as, gegroefde gangen, door welke die deeltjes slechts in één richting kunnen gaan. De eene soort treedt in aan de noordpool, de andere aan de zuidpool.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen