1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 83

n dan IS het nog niet noodig dadelijk tot de , n a t u u r " toevlucht te nemen 1) W e kunnen dan beter erkennen, dat wij deze veischijnselen niet kunnen verklaren tengevolge van de natuurlijke onvolmaaktheid van ons begrip -) W i j kunnen van veel dingen slechts zeggen dat zi] zoo zijn en niet waarom zij zóo zijn (grootte en voim der dieren, getal en ligging der sterren) D a n kunnen we slechts erkennen de Schepper wilde hen zoo maken M a a r dat antwoord pretendeert met een phijsische reden te geven ">) Treft nu Boyle met deze kritiek ook met zijn eigen geloof m G o d ' H e t lijkt, oppervlakkig gezien wel zoo want hij wil aan God evfnmm als aan de N a t u u i een functie toekennen in de n a t u u r w e t e n schappelijke veiklaring Als Lmus zegt dat door G o d ' s almacht ( divmitus ) een bepaalde hoeveelheid stof zich , virtueel" uit breidt (wat Boyle onmogelijk a c h t ) , dan antwoordt hij O n s geschil gaat er met over w a t God doen kan, maar w a t door natuurlijke agentia kan gedaan worden onze hypothese verklaart alles door den gewonen loop der natuur, terwul bij de andere toevlucht tot wonderen genomen moet w o r d e n " 4) Hij wil dan ook zelfs schijnbare afwijkingen m den regelmatigen gang der natuur afleiden uit de door God gegeven regels '') Boyle gelooft wel degelijk dat God de natuur ook onderhoudt maar dan toch m vrijwillige gebondenheid aan de regels die Hij er zelf aan gaf De n a t u u r w e t e n s c h a p heeft die regels op te sporen, ze d a a r n a als gegevens" te behandelen en de verschijnselen er tnede te verklaren, zonder h a a r toevlucht te nemen tot G o d als oorzaak zoodra zij zich onmachtig voelt tot een zuiver physische verklaring -, . w a n t dan maakt men alles tot een w o n d e r Hij ontschadelirk voor kent volstrekt met, dat God m de door Hem gegereligie. ven regelmaat kan ingrijpen, maar dan is het ook een wonder m de volle beteekems dat in de natuurwetenschap met thuis hoort Boyle ziet dan ook heel goed dat men niet alleen de wetenschap maar ook de religie schaadt door overal ,,wonderen" m te voeren ^) Boyle ziet het gevaar der anthropomorphe natuurverklaring men stgl* leege woorden ( afschuw van het ledig ) i p v werkelijke verklaringen en kent onbezielde lichamen neigingen toe (I 445) Hij wil daarentegen alles (behalve verstand en wil van den mensch) uit mechanische oorzaken verklaren die ('jnder G o d s bijstand) volgens bepaalde legels wei ken Nu lijkt het wel dat de dingen kennis hebben en intelligent zijn maar bij de klok van Straatsburg heeft elk rad geen rede maar slechts de kunstenaar Elk onderdeel doet zijn plicht zonder het geheel te kennen Zoo heeft met de wereldmachine zelf Rede of doel maar God Zelfbehoud en voortbrenging der dingen geschiedt dus niet door een natuur , maar door God (I 445^446) -) Nat IV 419 •*) Nat IV 363 ") Lm , I 96 5) N a t , IV, 3 6 1 - 3 6 3

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen