1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 108

102 wetenschap bij benadering uit door te zeggen zij streeft n a a r bepaling der wetten, n a a r verklaring der verschijnselen door hen terug te brengen op regels,die gelden voor de wisselwerking tusschen grootheden, die ZIJ wel erkent, maar niet begrijpt, zij is tevreden met ,,dianoia" ^) en ziet af van , episteme" M a a r ook de eerste is geldige kennis Boyle besluit dan ook met vast te stellen, dat wij dus juiste conclusies kunnen opstellen over dmgen, die wij met door en door kennen! u i l , ^"^ hoort hij zich weer tegenwerpen M a a r zal moefhrkhëden ^ "^^ toekomst die moeilijkheden, welke nu voor metaphysica en wiskunde ,,onoverkomelijk" zijn (God, ziel, materie), met oplossen'? 2) D a a r o p antwoordt Boyle E r zijn veel dingen mystferieus door gebrek aan kennis van de natuurlijke historie (feitenkennis) of door valsch vooroordeel D a t is te overwinnen, maar de metaphysische moeilijkheden, die noch feiten, noch speciale hypothesen raken, hangen af van de beperkte natuur van ons intellect E n ook de ,,nieuwe" ontdekkingen geven nieuwe problemen, die het begrip weer te boven g a a n " ^) I n d e r d a a d heeft de ontwikkeling van de moderne physica Boyle gelijk gegeven, wij weten nóg niet wat stof is en — hoewel het lijkt, dat WIJ er achter gekomen zijn door b v te zeggen materie is electriciteit — hoe kunnen we begrijpen w a t dat dan weer i s ' W i j hebben slechts het v e t t r o u w d e supra-intellectueele stofbegrip verruild voor een ,,begrip", dat in zijn abstractheid nog beter toont, dat de oude moeilijkheid bij dieper g a a n d e kennis door een zoo mogelijk nog grootere vervangen is D e merkwaardige Eros, de k e n m s d r a n g , die het object a h w wil ,,schouwen" in mystieken zin, zich er haast mee wil identificeeren, w o r d t met bevredigd Z o o heeft Boyle gelijk, als hij zegt, dat de studie van d e ,,priviledged t h i n g s " ons leert onszelvè en de onvolmaaktheid van ons kenvermogen beter te kennen ,,Het is geen neerdrukken van de Rede, als men haar met wil verafgoden en h a a r een beperkt vermogen acht M a a r wel is het een beleedigen van den Schepper van onze Rede, als men h a a r evenals de Zijne, onbeperkt acht" 4) Z o o eindigt hij met een religieuze zelfbeperking, het zich inbeelden door de Rede van principieel gelijk te staan met de goddelijke R e d e IS trotsche aanmatiging van het schepsel, dat Zijn Schepper gelijk wil zijn Dit motief onderscheidt de eigenlijke religie van de theosophie ^) Plato's Staat 511 E, de dianoia liet wiskundige kennen houdt het midden tusschen het ware, volle kennen (de eigenlijke episteme) en het meenen (doxa) 2) Disc, IV, 43 ') Disc IV, 44 ^) Disc, IV, 43

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen