1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 121

115 Gilbert Burnet's „History of the Reformation". De fundamenteele beginselen van de Hervorming moeten gered worden en om vast te staan is het noodig, dat ieder den Bijbel zelf leest: in 1665 schrijft hij zijn pleidooi voor direct bijbelonderzoek. E r staat te veel op het spel voor hem, dan dat men de verantwoordelijkheid voor hetgeen men gelooven moet aan anderen kan overlaten: . . W a a r o m van feilbare menschen aannemen w a t men zonder hen uit het onfeilbare W o o r d Gods kan krijgen?" i ) . Daarom legt hij n a d r u k op het in beginsel feilbare (dat is nog niet altijd in werkelijkheid foutieve) van elke menschelijke geloofsformuleering. Daarbij neemt hij zonder meer den Bijbel als G o d ' s onfeilbare openbaring aan; onder Christenen behgefde dat s t a n d p u n t toen nog geen verdediging. D e moeilijkheid, dat dat onfeilbare W o o r d toch maar door feilbare menschen gelezen en vertolkt wordt, ziet hij wèl, als hij zegt, dat men niet op anderen moet vertrouwen, maar hij vergeet te zeggen, dat men evenmin op zichzelf kan vertrouwen. Hij verwacht te veel van den menschelijken geest; als velen zijner tijdgenooten ziet hij in de toekomst de verlichting. T e weinig is hij zich bewust van het geloofsstandpunt, dat het de Geest is, die de Kerk tenslotte in alle w a a r h e i d leidt. § 4.

Karakter v a n Boyle's geloof.

Natuurlijke ^",. ([«openbaarde verlenqde.

Boyle's religie heeft evenals zijn wetenschap een empiristisch en een rationalistisch element; evenals ^" '^^ wetenschap legt hij den n a d r u k op het eerste. ,,Een openbaring kennen w e slechts door getuige^ nis, niet door redeneering". V a n u i t dat s t a n d p u n t bezien is zelfs zijn religio naturalis een geopenbaarde religie, w a n t zij rust op de openbaring G o d s in de natuur, een openbaring echter, die voor elk ver-

heftig tegenstander van dissenter-vervolging, een van Boyle's beste vrienden, daarover schrijft. De bisschop blijkt, ondanks het feit, dat hij bijna 80 jaar is, vuriger van karakter te zijn dan de plechtige Boyle. Hij houdt Boyle op de hoogte over ,,the old gentleman at Rome" (de paus) en zijn partij in Engeland, die hij (Barlow) aan de kaak gesteld heeft. Daarom zullen zij hem ,,met bel, boek en kaars" wel vervloeken en verdoemen als ketter, ,,maar ik ben er niet minder katholiek om, als zij mij noemen wat zij zelf zijn". Al dreigt hem voor de toekomst gevaar, hij is niet bang wegens hetgeen hij geschreven heeft (1683). De bisschop wist blijkbaar wat hij van iemand als Jacobus had te wachten! Boyle antwoordt, dat hij blij is, dat de bisschop de bres wil dichten, die steeds grooter wordt; beelden in de kerk acht hij ,,een gevaarlijke nieuwigheid voor onze Engelsche kerk en dus voor het protestantisme in het algemeen", want hij heeft het gebruik ervan in roomsche landen gezien (V, 414). In 1687 schrijft Barlow over verdere roomsche infiltratiepogingen. Hij voelt zich echter gerust, want vele profetieën wijzen er op, dat Babyion moet vallen in 1688 (V, 414). Inderdaad is in 1689 met de troonsbestijging van Maria en Willem III (de verdediger van het protestantsch geloof) voor Boyle's vrienden de gouden tijd aangebroken! 1) E x c ; III, 422.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen