1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 26

24 den, al staan geen groote ontdekkingen of belangrijke wetten op zijn naam M a a r het ontzenuwen van overgeleverde onjuiste meeningen door experimenteele bewijzen is óók een stap in de goede richting Bovendien heeft hij wel degelijk de praktische chemie op positieve wijze vooruitgebracht, al w a s het alleen maar daardoor, dat hij de chemische analyse langs natten weg (neerslagreacties, aantoonen van zuren en basen met indicatoren) inluidt (Phil T r a n s a c t i o n s C X C V I I ; V , 199) O o k voor de ontwikkeling der theoretische chemie is hij van groot belang geweest Doordat hij een ,,chemische philosophie" nastreefde op mechanischen grondslag, heeft hij de scheikunde bevrijd uit de beknelling van een zichzelf overlevende theorie De chemische feitenkennis w a s m de eerste helft van de 17de eeuw zoo gevorderd, dat de anstoteliaansche begrippen niet meer toereikend waren haar tot uitdrukking te brengen ^) Boyle nu heeft radicaal met de overlevering gebroken en de chemische verandering tot een verandering m samenstelling en r a n g schikking der corpuskels verklaard, een voorstelling waarmee wij het grootendeels nog doen H e t begrip ,,secundair deeltje" kent hij wèl, ons begrip ,,molecuul" niet, w a n t daarvoor had hij moeten a a n wijzen welke stoffen hij als elementen zou willen beschouwen T o c h w o r d t te veel over het hoofd gezien, dat Boyle belangrijke voorloopers heeft, zooals Sala, Sennert en Jungius 2) Zij h a d d e n het oude echter nog niet geheel overwonnen en waren als artsen te zeer m beslag genomen door hun praktische doel Zij hebben de chemie niet gemaakt tot het hulpmiddel der algemeene ,,experimenteele philosophie". Boyle is ook de eerste belangrijke chemicus, die tevens physicus van beteekenis is; de eerste, die bewust de chemie meer als ,,wetens c h a p " dan als ,,kunst" beoefent W a n t het gaat hem om de kennis en met m de eerste plaats om het praktisch nut Door hem is de scheikunde a h w officieele natuurwetenschap geworden en is zij uit het duister der laboratoria aan het daglicht getreden Hij is dan ook een fel tegenstander van geheimzinnigheid en maakt zijn resultaten openlijk, m voor ledei toegankelijke taal bekend H e t geheimzinnig gedoe om den fosfor is door hem opgehelderd, doordat hij de door hem gevonden bereidingswijze publiceerde -') ( I V , 10, 19 en 70) ^) Vandaar wonderhjke combinaties van anstotehaansche en corpusculairtheoretische denkbeelden de laatsten vooral ook onder invloed van een oude medische traditie (R Hooykaas Element enz p 40 177, 181) Zie ook R riooykaas. De natuurlijke klassificatie der chemische substanties, Chem Weekblad 33 (1936), p 602 -) Over Sennert Lasswitz op cit Bd I 436, Hooykaas, op cit p 160 Over Jungius Lassw II 243 Ovei Sala Hoo>kaas, Element p 148 ') A short memorial of sorre observations made upon an artificial substance, (hat shines without any precedent illustration (1677) IV, 10 The Aeiial Noctiluca or some new phenomena and a process of a factitious self-shining substance (1680), IV 19 New ExDcnments and Observations made upon the Icy Noctiluca (1681), IV, 70

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen