1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 16

14 het godsdienstig gevoel bevredigde. De tegenstelling tusschen mechanische philosophic en theologie nam daardoor bij velen niet die scherpe vormen aan, die wij op het vasteland aantreffen. Er was een gematigde skepsis (Joseph Glanvill), die alle stelsels met eenige voorzichtigheid beschouwde, zonder zich aan een ervan onvoorwaardelijk uit te leveren. De Engelsche natuurwetenschap verbond zich niet zonder meer met een der nieuwe wijsgeerige systemen om vandaar uit de verschijnselen te interpreteeren; zij had veel meer de neiging te treden in de voetstappen van Francis Bacon en te komen tot een inductieve wetenschap door het verzamelen van een groote hoeveelheid feitenmateriaal. Dit werd dan achteraf plausibel ,,verklaard" en saamgevat met behulp van de duidelijke en aanschouwelijke voorstellingen der mechanische philosophic. .

Het centrum van dit streven was de Royal Society. Deze was ontstaan uit het Invisible College, een gezelschap van geleerden, die in den burgeroorlog (1645), om zich te verzetten tegen de melancholie (gevolg der sombere tijden!), begonnen zich aan natuurstudie en experimenteel onderzoek te wijden. Theologie en politiek waren er verboden onderwerpen. Eerst was het genootschap te Londen gevestigd, na 1648 gedeeltelijk in Londen, gedeeltelijk in Oxford. Na 1660 werd het omgezet in de Royal Society, want Karel II volgde Lodewijk X I V niet alleen in zijn ondeugden, maar ook in zijn bescherming der wetenschappen na. „

_ ..

1 s • fv

^ ^ Royal Society had al spoedig haar correspondenten over de geheele wereld en ontving van hen losse mededeelingen van den meest uiteenloopenden aard : waarnemingen over kometen, weersgesteldheid, geologischen toestand, inheemschc geneeskunde, planten- en dierenrijk. Deze groote verzameling van feitenmateriaal moest dienen om te komen tot een algemeene ,,natuurlijke historie", welke Bacon als historie.^ noodzakelijke voorwaarde gesteld had om een betrouwbare wetenschap te kunnen bouwen. Uit dit arsenaal kon ieder gebruiken wat hij voor het opstellen van een samenvattend theoretisch stelsel noodig had. Niet alleen werden feiten verzameld, ook werden opzettelijke experimenten gedaan. Tegenover de atomistische en de cartesiaansche wijsbegeerte nam de Royal Society een welwillende houding aan.

yr.. , , Royal Society.

De eerste leden der Royal Society waren voor ^^^ groot deel uit denzelfden kring als de ,,apologeten". De vijanden van een verdraagzaam orthodox christendom en die van de nieuwe philosophic waren dikwijls dezelfden: de reactionnairen, die vooral hun centrum vonden in de universiteit van Oxford, die ,,hoogkerkelijk" was en de middeleeuw-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen