1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 24

22 Het H e t duidelijkst bli)kt wel, d a t Boyle de redeneen expenraent. ring de h a a r toekomende plaats toekent, als hij opzettelijke experimenten doet, w a n t d a a r w o r d t bewust het toeval uitgeschakeld en een bepaald doel nagestreefd als het aantoonen, dat lucht veerkrachtig is, dat er een luchtledig bestaat dat de elementen der chemici samengesteld zijn Boyle's empirisme is een redelijk empirisme Hij zegt, dat hij met een experimenteel philosooph niet bedoelt een zuivere ,,empirick" of een , vulgar chemist", die slechts dat experimenteel noemt, waarbij alleen mechanica, chemie — kortom, louter vaktechniek — w o r d t gebruikt. Z o o iemand doet proeven zonder er over na te denken „ H e t IS hem meer te doen om effecten voort te brengen, dan om w a a r h e d e n te o n t d e k k e n " Neen- ,,de wareexperimenteelephilosooph zoekt w a a r h e d e n uit de waarnemingen te halen" (Virt ; V 48) Boyle houdt zich dus op een afstand van de chemici van zijn dagen die meestal als schooljongens allerlei stoffen bijeen voegden, m de hoop, dat er dan wel goud of geneesmiddelen te voorschijn zouden komen Hoewel hij het met Bacon eens is, dat de w e t e n s c h a p ook het nüt der menschen moet nastreven en hij zelf ook praktische toepassing van zijn kennis zoekt, toch blijft voor hem het hoofddoel ,,philosophisch" Zijn eerzucht is ,,scheikunde te beoefenen met een onbaatzuchtigen geest" Als eenig voordeel stelt hij zich voor oogen ,,verbetering van eigen kennis der natuur en het vinden van eenige „ . , geneesmiddelen" Hij begon de scheikunde ,om de experiment, natuurphilosophie niet om de scheikunde zelf" D e meeste experimenten heeft hij gedaan ,,niet om bereidingen maar om als grondslag en nuttig materiaal te dienen voor een experimenteele natuurlijke historie, w a a r o p een betrouwbare theorie n a verloop van tijd gebouwd kan w o r d e n " (useful materials for an experimental history of nature, on which a solid theory may m process of time be superstructed) Hij heeft dan ook steeds eenvoudige proeven uitgekozen ( E x p et obs phys , V , 7 4 ) , w a n t die leenen zich voor dat doel natuurlijk het best In welke richting gaat nu deze t h e o r i e ' Bacon w a s er niet in geslaagd van d e ,,natuurlijke historie" tot een inductieve wetenschap te komen D e inductie w a s immers nog in de verste verte niet voltrokken en dus moesten zijn pogingen wel schipbreuk lijden Boyle ziet dit wel m, hij volgt Bacon dan ook met slaafs na Hij zegt m 1661 dat hij aanvankelijk noch Descartes' Pnncipia, noch Gassendi's S y n t a g m a , noch zelfs Bacon's Novum O r g a n u m goed bestudeerd had, omdat hij niet bevooroordeeld wilde zijn alvorens door de dingen zelf m een bepaalde richting geleid te zijn ( P h Ess , I, 194) Deze richting nu is die van , de mechanische philosophie in het algemeen" H e t grootste deel van Boyle's werk is juist niet compilatorisch, maar ingesteld op experimenten die den opzet hebben de mechanische theorie, de corpusculairtheorie te be-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen