1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 20

18 later bisschop van Chester werd, met D r . Tillotson, den primaat der Staatskerk onder W i l l e m III. Opvallend is de groote belangstelling voor natuurwetenschap onder de Engelsche theologen (ook nu nog in de 20ste e e u w ) . V e l e n der genoemde geestelijken waren evenzeer theoloog als natuurvorscher. O o k voor Boyle geldt dit, maar hij wilde niet ,,geordend" worden. N a 1660 weigerde hij meermalen hooge kerGeen roeping kelijke ambten, omdat hij door aanvaarding daarvan voor 9"s^e 1) « geen onverdachte autoriteit meer zou zijn in godsdienstige vragen: ,,zij worden er voor betaald; het is hun beroep", w a r e n de a r g u m e n t e n w a a r m e e volgens Boyle de betoogen van geestelijken opzij geschoven werden. E e n ander motief voor zijn weigering om in den geestelijken stand te treden was, dat hij zich niet door den H . Geest tot een kerkelijk ambt geroepen voelde (Life; V , 3 3 ) . H e t toppunt van zijn prestaties lag in den zeer Experimenteel onrustigen tijd rondom 1660. In 1658 begon hij zijn proeven met de luchtpomp; in 1660 verscheen zijn eerste werk over ,,Veerkracht en Gewicht der Lucht"; in 1662 de V e r d e d i g i n g daarvan tegen Linus (waarin de beroemde wet van Boyle voorkomt) en eveneens de V e r d e d i g i n g tegenover Hobbes. In 1661 verscheen ook het werk, dat wellicht zijn belangrijkste geweest is, de ,,Sceptical Chymist". V o o r t d u r e n d w e r d e n zijn experimenten echter onderbroken door den onzekeren politieken toestand en door geldelijke aorgen tengevolge daarvan, w a n t Boyle moest al zijn onderzoekingen bekostigen uit eigen (ruime) middelen. Later k w a m e n de groote b r a n d van Londen, de pestepidemie en de onrust door den T w e e d e n Engelschen Oorlog, terwijl bovendien zijn verzwakt gezichtsvermogen een voortdurende hindernis w a s ^ ) . D o o r al die tegenslagen raakte zijn werk soms in de war; steeds weer klaagt hij over het w e g r a k e n van handschriften en instrumenten. E r is echter genoeg overgebleven in de vijf lijvige folianten van ,,Boyle's W o r k s " . Boyle is bizonder breedsprakig. Reeds de langStijl van zijn ademige titels van zijn werken doen ons het ergste vreezen voor den inhoud. E e n heele foliopagina heeft hij dikwijls noodig om ons te vertellen, dat hij het ditmaal kort zal maken en w a a r ó m hij het kort zal maken! M a a r de stijl moge plechtig zijn, toch is hij welverzorgd; de betoogen mogen langdradig zijn, toch zijn zij duidelijk en niet ontbloot van humor. Telkens weer treffen ons rake gezegden en pakkende beelden. Zijn werken getuigen van een geweldige belezenheid in theologie (roomsche en protestantsche, joodsche en m o h a m m e d a a n s c h e ) , wijsbegeerte, n a t u u r -

•^) Pepys, die ook aan de oogen lijdt, wendt zich tot Boyle om raad (Diary; 22 Juni 1668).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen