1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 111

105 duidelijk zijn i ) , maar anderzijds geeft hij toe, dat er in de Schrift veel teksten duister zijn; evenals in de natuurwetenschap verwacht hij hier gedeeltelijke opheldering van verdere studie, maar schrijft hij voor een ander deel de duisternis toe aan de moeilijkheden der onderwerpen - ) . N u zijn er, zoo zegt Boyle, velen, die de Schrift verwijten, dat zij onmethodisch is, maar hierin lijkt zij op het Boek der N a t u u r . Ook daar bindt God zich niet aan de menschelijke regels van regelmaat, die er zijn voor ónze begrippen. ,,Zoover de hemel boven de aarde is, zoover zijn Zijn gedachten boven de onze" 3). Hier zien we weer Boyle's christelijke realisme. H e t is G ó d ' s werk, zoowel de natuur als de Schrift. Beiden heeft de mensch te a a n v a a r den, zooals zij zijn n a a r G o d ' s welgevallen. Een andere gedachtengang, die uitgaat van de v e r w a n t s c h a p van G o d en mensch (,,Wij zijn van G o d ' s geslacht") zou juist trachten menschelijke regelmaat in de natuur te herkennen. Dit is het streven van den toch ook streng orthodoxen Kepler geweest * ) . M a a r Boyle vindt geen harmonieën in de natuur! T r o u w e n s , zijn ziel is meer op proza dan op poëzie ingesteld; hij wil vooral de nuchtere werkelijkheid en niet de fantasie! Behalve ,,critical learning" eischt Boyle bij bestudeering van de Schrift ,,good j u d g m e n t " . D a t goede oordeel, dat vermogen om den tekst eenvoudig te verklaren, zooals hij bedoeld is, in plaats van er omslachtige beteekenissen aan toe te kennen, zien we dikwijls, volgens hem, het best ontwikkeld bij niet-theologen, zooals Grotius en Bacon. D e theologen zijn veelal in hun commentaar ,,getrouwd" aan een kerk of partij en aan hun afkeer van alle dissenters 5 ) . Dit acht hij een groot gevaar; hij wil tot de Schrift gaan zonder theologisch vooroordeel en hij doet er inderdaad ernstig zijn best toe. Daarom eischt hij, dat men geen losse teksten gebruiken zal om er elkaar mee te gooien alsof het steenen zijn, maar dat men de geheele

Helder oordeel W^els'fudic.

^) Al te veel philosophie is dus volgens Boyle schadelijk- de leer der predestinatie, van God's werking op den wil des menschcn en van de Drieëenheid zijn daardoor in de war gebracht, zoodat dengenen, die deze dingen loochenen, daarmede in de kaart gespeeld wordt (Script.; II. 100). Boyle ziet dus het gevaar, dat een voortgezette redeneering (als in de wijsbegeerte gebruikelijk) in de theologie tenslotte voor consequenties komt te staan, die met de religieuze werkelijkheid spotten. Men denke aan een doorgedreven predestinatieredeneering en aan den Mariacultus. Cornells Jansenius, bisschop van IJperen, zeide: ..Zooals zij de moeder der ketters was, zoo is ook altijd de philosophie de moeder der dwalingen geweest, als zij toegepast werd om de Goddelijke geheimenissen te definieeren" (Cornelii Jansenii ,,Augustinus", Tom. II; Liber prooemialis cap. 3). ^) B.v. Drieënheid; Script.; II, 100. '•') Jes. 55 : 8, 9: Script.; II, 102. '') R. Hooykaas, Het hypothesebegrip van Kepler, Orgaan 1939, p. 50. 5) E x c ; III, 415.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen