1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 103

97 latief hl] acht het ook verderfelijk er op in te gaan en ze te veel uit te diepen, dat geeft slechts verdeeldheid en onzekerheid N e r g e n s vinden we die leerstukken uitvoerig verdedigd, terwijl dit bij de , historische" wonderen wel het geval is Hierin uit zich dezelfde tegenzin, die hij m de physica toont, om te beslissen m vragen, w a a r de Rede meer dan een mogelijkheid ziet terwijl de eivaiing niet kan mee spreken (vacuum) Een duistere gebeurtenis evenwel, of dat nu m de natuurlijke historie of m de heilshistorie is, hebben we te a a n v a a r d e n m haar ondubbelzinnige realiteit en dan achteraf zoo mogelijk redelijk te mterpreteeren Het IS in elk geval wel typeeiend voor het westersche christendom, dat het op de historiciteit der heilsfeiten zoo grooten nadruk legt Boyle blijft daarmede in de lijn der Kerk, die (zooals hij ook doet) \ o o r a l de erkenning van de realiteit van Christus' O p s t a n d i n g tot een shibboleth der orthodoxie gemaakt heeft c Redelijk empirisme Boyle is voorstander van een redelijk empirisme Niet een plat empirisme, dat feiten verzamelt zonder hen te schiften, dit verwerpt hij m de natuurwetenschap, hij verwerpt het ook m de theologie M a a r toch wij moeten beginnen bij de feiten W i j kunnen uit onszelf geen natuurwetenschap deduceeren ,,als er ingeboren ideeën zijn, dan zijn dit er zoo weinige, dat wij door redeneering zonder ervaring het ingewikkelde wereldbestel niet leeren k e n n e n " i ) N o g minder kunnen we uit onszelf de religie deduceeren, w a n t h a a r object is zooveel verhevener ,,De abstracte Rede zal over God bijna altijd gebrekkig of foutief redeneeren" ^ ) . N u hoort Boyle zich al tegenwerpen , ge schrijft zooveel aan de ervaring toe, dat de Rede gedegradeerd w o r d t en slaafs moet gehoorzamen" 3) M a a r de leerschool der experimenteele wetenschap heeft hem geleerd, „dat een goed redeneerder zich van de meest scherpe redeneering laat afbrengen door één ervaring er t e g e n " 4) De abstracte Rede bereikt slechts een klem deel van het kenbare, zegt Boyle en hij acht dit het geval m w e t e n s c h a p en religie beiden, want hij laat er op volgen ,,Zij heeft de hulp van ervaring en bovennatuurlijke openbaring noodig". M a a r anderzijds is de Rede ,,rechter over de ervaring" en zal de Rede ook oordeelen of de openbaring inderdaad goddelijk is' 5) Z o o is niet alleen de natuurwetenschap, niet alleen de natuurlijke religie, maar zelfs de openbaringsreligie m zeker opzicht ,,redelijk" D a t dit bij Boyle allerminst beteekent, dat M =) •') ^) '^)

Virt, Virt, Virt, Virt, Virt,

V, V, V, V, V,

58 58. 57. 57. 58

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen