1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 31

25 § 3.

D e Physica.

Veel meer dan door zijn chemische onderzoekingen is Boyle bij ons bekend door de z g „wet van Boyle", hoewel hij zelf allerminst gedacht zal hebben, dat van al zijn werk juist dit hem overleven zou Deze wet ligt verscholen m een tamelijk onbelangrijk geschrift, de , V e r d e d i g i n g der Leer van de V e e r k r a c h t en het Gewicht der Lucht tegenover Linus" ' ) (1662), een van de zeer weinige polemische verhandelingen van den vredelievenden Boyle De wet van Boyle is dus gekoppeld aan zijn belangrijkste physische onderzoek dat over het gewicht en de veerkracht van de lucht D e kwestie van het vacuum hield op het vasteland sedert Torricelli's proeven alle natuurkundigen bezig en ook Boyl stelde er veel belang in. Uit een publicatie van C a s p a r Schott vernam hij de constructie van de luchtpomp van O t t o von Guericke Hierdoor werd hij a a n gespoord zelf een pomp te bouwen en wel een, die zich beter voor experimenteel gebruik leende Bij Guericke werd een bol leeggepompt, maar men kon daar niet m komen Boyle bedacht nu een , recipient" 2), waarin men voorwerpen kon brengen O o k de pomp zelf verbeterde hij eenige malen, zoodat er beter vacuum bereikt werd en de bediening lichter werd BIJ deze proeven w a s Robert H o o k e (hem door Willis aanbevolen) zijn assjstent, H o o k e heeft ook de instrumenten vervaardigd ( E x p S W ; L 4) Hij onderzocht nu de voortplanting van geluid, hcht en warmte m het luchtledig en gmg na hoe chemische substanties en levende wezens op het vacuum reageeren Ook gebruikte hij een manometer om den druk m het toestel te controleeren (Cont 1; i n , 5; Cont 1; IH, 40) M e t Denis P a p m als assistent deed hij proeven bij lagen en bij hoogen druk, o a zien we daarbij voor het eerst een toestel voor vacuumdestillatie H e t heeft echter nog zeer lang geduurd eer deze onder de gebruikelijke chemische methoden opgenomen werd (Cont 2; I V , 105, 106) H e t IS de vraag m hoeverre de constructie van de instrumenten het werk van Boyle zelf, m hoeverre dat van H o o k e en Papin geweest IS D a t zi) er aandeel m h a d d e n blijkt duidelijk Boyle wist, zooals zijn biograaf zegt, zijn medewerkers direct goed te kiezen D e ,,machina Boyleana" maakte grooten o p g a n g , een exemplaar werd aan de Royal Society geschonken. De proeven w e r d e n voor de leden meermalen herhaald

1) In de 19de eeuw was het op het continent qcwoonte de wet aan Manotte toe te schrijven Geheel ten onrechte Manotte --chrijft later en heeft vrijwel roker Boyle s werk gekend Euler (1727) Boerhaave (1732) vermelden Boyle niet Manotte ^) Het wooid lecipient ( d i ontvanger) kwam in gebruik omdat men als leeg te pompen vat een ontvanger van de chemische destillatie gebruikte

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen