1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 88

82 § 3.

Kritiek op de philosophen.

Bij Boyle geen vermenging ^^enTheo"oqie.''

Boyle is een ijverig verdediger der mechanische philosophic. Hij ziet cchtcr duidelijk welk deel daarvan tot de natuurwetenschappelijke hypothese gerekend mag w o r d e n en welk deel geheel op het terrein der wereldbeschouwing ligt. Evenmin als hij zelf in zijn experimenteele werk en de wetenschappelijke verklaring daarvan ooit vooroordeel ontleent aan zijn geloovige wereldbeschouwing, evenmin wil hij, dat de mechanische philosophen hun atheïstische of deïstische vooroordeelen vermengen met de natuurwetenschap ^ ) . W e l gaat de aanvaarding van de schepping en de Voorzienigheid Gods bij hem vooraf aan d e mechanische natuurphilosophie, maar zij staat buiten de wetenschappelijke hypothese. Hij abstraheert van alle immaterieele wezens (welker bestaan hij overigens gaarne erkent) en van alle bovennatuurlijke en miraculeuze gebeurtenissen (hoewel hij er ten volle aan gelooft) 2) Hij pleit voor een w e t e n s c h a p („philos o p h y " ) , die slechts het gebied der zuiver stoffelijke dingen bestrijkt ^ ) ; hij ,.beschouwt den loop der natuur als natuuronderzoeker, zonder het gebied der theologen binnen te vallen, door (zich) te bemoeien met bovennatuurlijke mysteriën" * ) , en beroept zich op F r a n cis Bacon, die w a a r s c h u w d e tegen de onverstandige vermenging van philosophie en theologie ^). Hij wenscht een natuurwetenschap, die niet de eerste oorzaken, maar slechts de latere zoekt. Hij gelooft, dat G o d de materie beweging gaf en dat die beweging der deeltjes leidde tot de wereld zooals wij die kennen. Hij zegt: God gaf a.h.w. de modellen en stelde die regels van beweging en orde der dingen in, die wij natuurwetten noemen. E r k e n t men, dat dit heelal eens door God geschapen, met bewegingswetten begiftigd en d a a r n a door Zijn onophoudelijke medewerking onderhouden is, dan kan men de verschijnselen physisch voortgebracht achten door de mechanische eigenschappen der materiedeeltjes en door hun werking volgens mechanische wetten 6). Slechts dit laatste valt dus binnen het gebied van Boyle's physica en kan dus ook in religieuze vragen geen gevaar opleveren: een corpusculairphilosophie, binnen de redelijke perken der physische ervaring gebracht, kan volgens hem niet alleen a a n v a a r d worden zonder in Epicureesche dwaling te vervallen, maar kan zelfs d a a r -

1) 2) 3) ") 5) «)

Exp. N. Ph.; I, 458. Mech.; III, 450. Mech.; III, 450. Orig.; II, 453. Exp. N. Ph.; I, 458. Mech.; III, 450.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen