1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 125

119 O o k hun theologie is empirisch; zij hechten aan volstrekt Schriftgezag en wel omdat de Schrift de werkelijkheid weergeeft, den mensch zoo teekent, dat iedereen moet toegeven zóo is hij D a a r o m w o r d t door beiden het historisch karakter van het christelijk geloof sterk op den voorgrond gesteld zij o n t k e n e n bewijzen aan vervulde profetieën M a a r ondanks alle overeenkomst welk een verT M wr j \_ i, i i_ schil' Wij wezen er reeds op bij bespreking van hun wetenschappelijke methode maar m hun apologetische methode komt dit toch ook sterk uit Pascal zoekt niet, als Boyle, een synthese tusschen geloof en wetenschap Als hij het geloof ten volle deelachtig is geworden laat hij de wetenschap los, terwijl Boyle h a a r tot in zijn ouderdom beoefend heeft BIJ Pascal is er een verbond tusschen skepticisme en . . religie Hn heeft er een qrimmiq genoegen in de

Verschil tusschen

Boyle en Pascal

Skepticisme en

D

f

.

u

i

u

^

i

JU

j

Redeliikheid.

-riede te gebruiken om h a a r eigen ontoereikendheid in wetenschap en moraal aan te toonen Bij Boyle IS er daarentegen een verbond tusschen Rede en religie Hij verontschuldigt zich als hl) op de ontoereikendheid der Rede wijst, dat hij haar vooral niet klemeeren wil, hij gaat al eenigszms in de richting van dat typisch Engelsche christendom ce christianisme aisé, qui ne demandait aucun sacrifice a 1' orgucil de 1' esprit" i ) (Rémusat) HIJ strijdt tegen het skepticisme dat onder de Restauratie geloof wetenschap en moraal ondermijnde, hij ergert zich onuitsprekelijk aan Hobbes, die zegt, dat elke mensch een wolf is voor den ander Pascal zou uit deze uitspraak juist munt geslagen hebben; hij knoopt aan bij het skepticisme van zijn tijd ten behoeve van de apologetiek D a t is niet alleen taktiek de gevolgen van den Z o n d e v a l op verstand en wil, op w e t e n s c h a p en moraal, gaan voor Pascal veel dieper d a n voor Boyle Veel meer legt hij er den nadruk op, dat de ivil van den mensch verdorven is, hij apologiseert daarom meer n a a r het hart dan naar het verstand 2) Boyle daarentegen, die het intellect als een hooger attribuut van den geest beschouwt dan de wil richt zich meer tot het verstand dan tot het hart Boyle probeert mtellectueele bezwaren ook intellectueel te weerleggen T o c h weet hij, dat, al is het verstand gedwongen de juistheid van het christelijke s t a n d p u n t te erkennen, de wil zich niet altijd gevangen geeft D a a r ziet hij echter stijfhoofdigheid in H e t valt dan ook op dat Pascal den mensch al zijn zekerheid tracht te ontnemen, zijn verdorvenheid en onvolkomenheid m verstand (wetenschap) en wil (moraal) aantoont D e scepticus M o n t a i g n e ^) Remusat op cit 96 ^) Zie R Hooykaas, Pascal, zijn wetenschap en zijn religie. Orgaan 1939, p 175

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen