1942 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 73

59 Reeds ten tijde van de tweede cosmologie ^Aa^ de kennis der s t e u e n k u n d c steik uitgcbieid In 1838 w a s het gelukt van enkele s t e n e n den afstand te meten H e t bleek dat de dichtstbijzijnde ster 43^ lichtjaai van de zon veiwijdeid is Een lichtjaar is de afstand dien het licht dat een snelheid heeft van 300000 km per seconde m een jaar tijds aflegt H e t licht van de bedoelde ster a Centauri wa^ dus 4 ^ jaar onderweg voordat het van deze lichtbron het zonnestelsel en de aarde bereikte Geleidelijk kreeg men door meer dergelijke bepalingen een beeld van de afstandsverhoudingen in de sterrenwereld Omstreeks 1915 wist men dat alle sterren samen een begrensd systeem vormen Dit sterrenstelsel heeft een sterk afgeplatten vorm H e t gelijkt als we het van buiten af konden zien op een lens of ^ om een populair beeld te gebruiken — op de ruimte ingesloten door twee soepborden die met de randen op elkaar gelegd zijn De grootste middellijn van deze sterrenverzamelmg heeft een lengte van 90000 lichtjaren en de kleinste een van 15000 lichtjaren E e n lichtsignaal met een snelheid van 300000 km per seconde heeft dus 90000 jaren noodig om de lengte-as van dit systeem te doorloopen Dit stelsel omvat 300 milliard sterren Kunnen we ons van zulk een aantal een voorstelling maken'? W a n n e e r ze verdeeld werden onder alle aardbewoners dan zou ieder er 150 krijgen' V a n deze 300 milliard sterren is de zon er een Zij neemt geen centrale positie in D e zon bevindt zich 30000 lichtjaren van het middelpunt van het «-telsel en dus 15000 lichtjaren van de grens Later heeft Prof O o r t te Leiden gevonden, dat alle sterren van het Melkwegsysteem zooals men ons sterrenstelsel noemt banen beschrijven om het zwaartepunt van dit stelsel op dezelfde wijze als de planeten bnnen beschrijven om de zon O n z e zon heeft 224 millioen jaren noodig om eenmaal haar baan af te leggen H e t eischte uiterst subtiele metingen om deze rotatie te kunnen bepalen T e n g e volge van deze draaiing verplaatsen de vaste sterren om ons heen zich gemiddeld O 004 boogsecunde per jaar D a t is een ongelooflijk klem bedrag H e t is ongeveer de hoek w a a i o n d e r men een korreltje met een middellijn van 1 mm op een afstand van 50 km ziet D a n k ZIJ den enormen vooruitgang der techniek heeft men dit minimale bedrag kunnen meten W a t is nu de nieuwe visie die geleid heeft tot een nieuwe een moderne cosmologie'? O m s t i e e k s 1915 bestond er reeds eenstemmigheid over de afmetingen van het Melkwegstelsel M a a r hoe w a s het daarbuiten? Is zoo vroeg men, met de grens van het Melkwegsysteem tevens de qrens van alle materie bereikt"? Buiten ons sterrenstelsel vindt men naar alle zijden ledige ruimte Z o u het echter met mogelijk zijn dat men, indien men maar ver genoeg m de ruimte voortging tenslotte

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen