1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 91

85 M a a r de aristotelianen doen het volgens Boyle niet beter; zij geven in plaats van begrippen steeds maar weer woorden M e t hun substantieele vormen doen zij niets méér dan de feiten nogmaals constateeren, zij brengen de verklaring geen stap verder ,,Daartegenover hebben de mechanische philosophen echter nog geen reden om te pochen op de zekerheid en de klaarheid van hun kennis, de aristotelianen kunnen niet verklaren hoe de qualiteiten ontstaan, voor de mechanische philosophie blijft echter nog onopgelost hoe zij opgemerkt w o r d e n " J) Boyle ziet dus het raadselachtige van de ,,gewone" verschijnselen, waar wij zoo vertrouwd mee zijn Misschien wel met een zeker welgevallen laat hij zien hoe de philosophic over deze ,,eenvoudige" dmgen óók haar sekten heeft, waartusschen de Rede niet eens beslist kan kiezen H e t raadselachtige van de menschelijke persoonlijkheid en van de schoonheidsontroering is hem niet ontgaan en, ondanks zijn groote vertrouwen in de mechanische philosophie, waagt hij het niet hiervan een brutale verklaring met atomen te geven De experimenteerende philosooph Boyle, in tegenstelling tot de alleen maar speculeerende wijsgeeren, heeft geleerd feiten te aanvaarden, ook al begrijpt hij ze niet' Zelfs als de natuurwetenschap haar perken niet Onzekerheid in ^^ buiten qaat, maar zich beperkt tot de verklaring het opsporen van

,

secundaire oorzaken.

=> ,

,,

i

i

i

r^

i

^'•^ • secundaire oorzaken, dan heeft zij volgens Boyle toch nog alle reden tot bescheidenheid O o k d e secundaire, (dus niet metaphysische, maar zuiver physische) oorzaken zijn lang niet allen bekend D e voortplanting der dieren is ook voor den atomist een mysterie, kwik tart alle chemische ontledingspogingen E n gaan w e van de epicureeers n a a r de ,,moderne" peripatetici, die ook een wereld zonder G o d aannemen, dan stuiten we op woorden ,,Goud zinkt door de z w a a r t e " Zooiets algemeens als de zwaarte, denkt men, kan iedereen begrijpen N u het effect is inderdaad duidelijk, maar de oorzaak der zwaarte, haar adequate n a t u u i , geeft een zoo groote moeilijkheid, dat niemand die heeft kunnen oplossen 2) „ . ., Een ander argument w a a r m e d e Boyle de n a t u u r toestand der wetenschap tot bescheidenheid aanspoort, levert natuurwetenschap, h a a r Steeds onvoltooide toestand. Alles in de natuur is volgens hem tot een geheel verweven ^) en daaruit concludeert hij terecht, dat men dus, om volkomen zekere kennis te hebben, eigenlijk het geheel moet k e n n e n *) N u blijven echter nog onbekende invloeden op experiment en waarneming over Exc III. 435 Exp N Ph I 443 •') Exc III, 428 ") Exc III, 432 1)

^)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen