1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 11

9 . „ Al deze twisten op godsdienstig en politiek ge" " ' ^ ''"^" * bied en de vervolgingen, die bij het a a n het bewind komen van een nieuwe partij, uitbraken, h a d d e n toen bij velen een onverschilligheid en afkeer tegenover de diepere levensvragen t e w e e g g e b r a c h t M e n v e r l a n g d e slechts rust en eenheid Als reactie op de politieke v e r w a r r i n g w e r d de absolute monarchie verheerlijkt ( H o b b i s m e ) , als reactie op de ingetogen publieke moraal der C o m monwealth zocht men bet heil m genietingen en bespotte men alle moraal als puriteinsche huichelarij i ) , als reactie op de religieuze verdeeldheid streefde men n a a r vereenigmg m de officieele episcopaalsche Staatskerk, m a a r d a n meer in het instituut als zoodanig dan m de belijdenis d a a r v a n E e n oppervlakkige moraal, een oppervlakkige w e t e n s c h a p , een oppervlakkige godsdienst w a r e n — met het u i t g a n g s p u n t m a a r de dekmantel voor een hbertijnsche en skeptische levenshouding - ) N a de C o m m o n w e a l t h trad de , merry r e i g n " in Samuel P e p y s vertelt in zijn dagboek, dat Karel II bij zijn landing in D o v e r een Bijbel als geschenk a a n v a a r d d e en toen heel vroom opmerkte, dat dit Boek hem liever v/as dan alles ter wereld '^) M a a r de lezing d a a r v a n "•) Vooral het theater dat onder Karel II weer in cere hersteld werd en nu ook VI ouwen op het tooneel toeliet, is een broeinest van onzedelijkheid geweest Dr John Wallis schrijft in 1669 aan Boyle dat bij de opening van het nieuwe theater in Oxford het spel algemeen aanstoot gaf ( general offence to all honest spectators ) en toch met door de toeziende autoriteit onderbroken werd hoewel het zcei schunnig (scurrilous) was (Works V, 511) T h B Macaulay The history of England from the accession of James the S"cond vol I (Tauchn ed 1849) zegt From the day on which the theatres were reopened they became seminaries of vice (p 395) en The war between wit and Puritanism soon became a wai between wit and morality (p 399 ook p 177) -) Dit uitte z ch ook in obscene en godslasterlijke taal John Wallis schrijft aan Boyle (17 Juli 1669) dal bij de opening van het nieuwe theater zulk een profane brief door de universiteit aan den aartsbisschop geschreven werd (waarin hij als onze schepper en verlosser betiteld werd) dat hij er zijn stem niet aan kon geven (V, 511) En dat waren noq de geestelijke heeren met den adel was het nog veel erger gesteld Pepys die zich er al meei over geërgerd heeft welk een skepticus op godsdienstig gebied zijn beschermer lord Sandwich is, treft hem eens aan bij de compositie van een kerkgezang terwijl hij ondertusschen zwaar zit te vloeken , een nieuwe gewoonte (Diary 14 Dec 1663) Boyle schreef tegen deze volkszonde A free discourse against customaiy sweaiing and a dissuasive from cursing (V, 204) Macaulay zegt Daar de Puritein zijn mond nooit opende zondci 'chriftuuilijke taal opende het niei we ras van wits (beaux esprits) en fijne hceien nooit den mond zonder vuilbekkerij waarover een kruier nu zich zou schamen en zonder hun Maker aan te roepen om hen te vervloeken hen te verdoemen enz (op cit p 393) ') Diary 25 Mei 1660 Spoedig bleek echter dat zijn maitressc lady Castlemaine het toch won zelfs de marineciedieten kwamen vooi een deel in haar zak terecht' (Diary, 10 Oct 1666 12 Dec 1666) Met Karel s populariteit was het gauw gedaan (Diary, 19 Oct 1662 30 Nov 1662 31 Dec 1662) Het hof baadt in zonde en is den ondergang nabij , zegt Pepys die het zelf toch heusch zoo nauw met neemt' (Diary 31 Dec 1666)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen