1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 12

10 droeg blijkbaar niet veel vrucht, w a n t een jaar later w a s het E n g e l sche hof berucht door de losse zeden en de godsdienstige onverschilligheid D e richting der kerkelijke politiek werd door de belangen van den koning bepaald en — ook de Stuarts der Restauratie h a d d e n niets geleerd — de bisschoppen namen in 's k o n m g s naam w r a a k op de nonconformisten en deden m wereldzin en praalzucht niet onder voor den vorst ^) Er w a s echter een andere en waardigere reactie Emscotxalen^ P '^^ onverdraagzaamheid en het godsdienstig getwist van de voorgaande periode tevens een reactie op de nieuwe intolerantie en de lichtzinnigheid der Stuartregeering Een breede kring van v o o r a a n s t a a n d e mannen trachtte een synthese te bewerken door den nadruk te leggen op de hoofdzaken waarin alle christenen overeenstemmen en op de christelijke moraal, die onder alle theologie en politiek vergeten dreigde te raken Zij trachtten de religieuze hartstochten te matigen door de overleggingen van een koel verstand Anderzijds namen zij stelling tegen atheïsme en deisme, die met beroep op verstand en wetenschap, m dien tijd dikwijls dienden om een losse levenswijze te dekken V o o r a l Hobbes w a s hun ,,bête noire", hij verdedigde een caesaropapisme, dat geheel onverschillig staat tegenover de innerlijke waarheid van het christendom 2), Zi] zochten het midden tusschen overdreven traditionalisme en revolutionnaire ongebondenheid, tussciien wereldgèlijkvormigheid en godsdienstig fanatisme, tusschen anglicaansche vormelijkheid en puritemsche vormloosheid H u n denkwijze w a s nuchter verstandelijk, wetenschappelijk en evenwichtig Noch conservatisme, noch revolutionnaire drang bezielde hen, zij waren gematigd orthodox, burger1)

Macaulay op cit p

174^176

^) Macaulay zegt De ethica had sedert kort een vorm aangenomen die zeer geschikt was om te behagen aan een generatie die evenzeer toegewijd was aan de monarchie als aan de onzedelijkheid Thomas Hobbes had betoogd, dat de wil van den vorst de maatstaf was voor goed en kwaad en dat elk onderdaan bereid behoorde te zijn om de papistenj, het mohammedanisme of het heidendom te belijden op koninklijk bevel Duizenden, die niet bij machte waren het werkelijk waardevolle in zijn bespiegelingen te waardeeren verwelkomden gretig een theone die, terwijl ZIJ het koningschap verheerlijkte de verplichtingen der moraal verslapte en de religie verlaagde tot een zuiver staatkundige aangelegenheid Hobbisme werd spoedig een bijna essentieel kenmerk van de hoedanigheid van ,,fine gentleman (op cit p 177 zie ook Boyle s W o r k s Hobb I 119) , De herstelde Kerk streed inderdaad tegen de heerschende onzedelijkheid, maar ZIJ streed zwak en met van ganscher harte haar aandacht werd elders bezig gehouden Haar geheele ziel was bij het werk van de vernietiging der puriteinen en bij de verkondiging aan haar discipelen dat den keizer gegeven moet worden wat des keizers is Aldus voerde de geestelijkheid oorlog tegen het schisma met zooveel energie dat zij wemig vrije tijd overhield om oorlog te voeren tegen de ondeugd (p 178) Ook uit Pepys' Diary blijkt telkens weer de juistheid van deze aanklacht tegen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen