1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 115

109 üsme is oorzaak, dat wij zoowel bij puriteinen als episcopalen a l l e schakeeringen aantreffen van orthodoxie volgens de symbola van Nicaea en Athanasius tot aan unitarisme i ) , het begin van het vrijzinnig-protestantisme. H i e r v a n d a a n glijdt men dan verder af n a a r het deïsme - ) , w a n t tusschen een ,.christelijk" en elk ander gezuiverd monotheïsme is geen diep principieel onderscheid. Boyle echter is nog overtuigd, dat een goed gedTRrde" '" bruik van de Rede vanzelf tot de orthodoxe opvatting voert. Als de meeste Engelschen heeft hij een naïef vertrouwen in het ,,gezond verstand". Hij meent, dat als twee uitleggingen van een tekst mogelijk zijn, de ,,meest redelijke ' moet gekozen worden! D a t is inderdaad wijs ge^sproken, maar dan zal men zich daardoor ook gerechtigd kunnen voelen tot een ,,redelijke" opvatting over de Triniteit en over de naturen van Christus in plaats van de bovenredelijke van de Kerk. Niet dat dit bij Boyle het geval zou zijn. Hij zegt, dat w a a r de Bijbel spreekt over de dingen waarover het natuurlijk verstand niet kan meespreken, dit tóch de waarheid der Schrift moet erkennen! M a a r d a a r m e d e zal ieder het niet eens zijn; trouwens, wie trekt de grens tusschen het rationeele en het suprarationeele? H e t komt er bij hem eigenlijk op neer, dat de waarheid der Schrift vaststaat en nu achteraf zoovee! mogelijk rationeel geïnterpreteerd wordt. Hij zegt zelf, dat hij, omdat de Bijbel steeds zoo w a a r en redelijk blijkt te zijn, ook gewillig is hem onvoorwaardelijk te gelooven a a n g a a n d e die veel ,.duisterder" leerstukken, die (zooals de Drieëenheid) geheel boven het verstand gaan s ) . Hij a a n v a a r d t Incarnatie, Drieënheid, de leer der vrije genade en de andere groote dogmata onvoorwaardelijk''). Nooit doet zijn bijbelstudie hem daarvan afwijken. Hij ,,aanvaardt gaarne al w a t de kerk, die hij het meest aanhangt, leert". M e t volle overtuiging is hij Anglicaan en onderschrijft hij de 39 artikelen der W e s t m i n s t e r s c h e C o n -

•"•) Niet alleen een rationalistisch ,,independent" bijbelonderzoek kan aanleiding geven tot afwijkende gevoelens; al naarmate verstand of gevoel overheerscht zal vrijzinnigheid öf geestdrijverij het gevolg zijn. Beiden berusten op een ,,waarheid in ons", beiden maken den mensch souverein. Men lette er op, hoe dikwijls ,,fanatieke" sekten sterk rationalistische trekken gaan vertoonen: de ,,vrije geesten", de anabaptisten, de hollandsche mennonieten! Ook het feit, dat het puriteinsche bibHcisme voor alles letterlijk voorschrift in den Bijbel eischt (puriteinsche Zondagsrvièring!) heeft tot versplintering geleid. Zoo kwam er het baptisme uit voort, dat den kinderdoop verwerpt, omdat de Schrift die niet duidelijk leert en het zevendedags-baptisme, dat daar bovendien niet de viering van den Zondag, maar die van den Sabbath voorgeschreven vindt. -) Rémusat, op. cit. p. 92. •') Het leerstuk der Drieëenheid is echter niet tegen het verstand, maar er boven; dat is ook Tillotson's opvatting tegenover de Sociniafien (Lechler, op. cit. p. 147). ^) Seraph.; I, 170^172.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen