1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 107

101 H recht over D a a r o p antwoordt hij- Al hebben wij geen helder bovenredehjke begrip ervan, dan hebben we toch nog wel een vaag dingen te begrip en een idee van hun bestaan. Als de n a t u u r oordeelen jjjj^g theologie ons leert te gelooven m een oneindig volmaakt W e z e n ( G o d ) dan mogen we met zeggen, dat we er geen idee van hebben, omdat we er geen klaar en a d e q u a a t idee van hebben W I J kunnen met vrij blijven van eenig idee van God als zijnde, volmaakt en toch onbegrijpelijk Al spreken wij met met hetzelfde vertrouwen over deze dingen als over de begrijpelijke, toch mogen wi) er ,,rationeel" over spreken ook al is het begrip ervan van andere orde en inadequaat i ) Z o o kunnen w e ook m de wiskunde logisch over incommensurabele grootheden spreken, zonder hen duidelijk te kennen O v e r - G o d en het atoom hebben we een of andere voorstelling, al is deze inadequaat H e t eeuwige is met te bemachtigen, toch kan er rationeel over gesproken worden; het is met iets w a a r we volstrekt geen ,,conceptie" van zouden hebben maar bij nadere beschouwing w o r d t het intellect m verlegenheid gebracht Ik ken het, voorzoover ik weet w a t het nièt is met emdig W a t dus m zeker opzicht boven de Rede is, valt er m ander opzicht binnen H e t w a r e begrip van een lichaam (de stof in het algemeen) kunnen de philosophen met vormen, maar toch spreekt de natuurphilosophie over de lichamen en weet er inderdaad veel over 2) Aldus redeneert Boyle maar nu is dit volgens hem het merkwaardige dat WIJ door de Rede merken dat die dingen boven de Rede zijn' Zij maken dus een of anderen verborgen indruk op de Rede het menschelijk intellect oordeelt dus oyer w a t in zijn bereik ligt, maar het oordeelt ook w a t buiten zijn bereik ligt H e t beoordeelt zijn eigen natuur en vermogen, het onderscheidt sommige der grenzen w a a r buiten het zijn kunst van oordeelen en defimeeren niet veilig kan toepassen O n z e geest kan eigen grenzen vaststellen eigen gebrek aan licht constateeren Dingen boven de Rede zijn dus geen dingen, w a a r a a n de geest in het geheel met kan raken W e hebben dus alle recht te spreken over dingen, die wij slechts inadequaat of door negatieve kenmerken kennen ,,De Rede kan m het algemeen beter tot het bestaan van de dmgen besluiten en e, stellingen over afleiden, dan klare en voldoening gevende concepties van de dingen vormen" ^) J-). . j M e t deze laatste uitspraak heeft Boyle wel het epjstemc? verschil aangegeven tusschen de natuurwetenschap, die inderdaad het eerste wil en doet en een 2 g , natuurphilosophie", die tot op den bodem van het Zijn zou willen doordingen. Misschien drukken we het ideaal der moderne n a t u u r ') 2) =)

Disc, IV, 52 Disc , IV, 52 IV 4 6 - 5 0

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen