1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 104

98 het Goddelijke nu past binnen het kader der menschelijke Rede, zullen we echter in het volgende zien. D o o r Boyle w o r d t ,,de rede niet onttroond, maar zij moet haar gegevens grootendeels o n t k e n e n aan ervaring, natuurlijke of bovennatuurlijke". Aldus kan zij h a a r eigen onrijpe oordeelen herzien; dit is noodig, w a n t zij ,,is niet zelfgenoegzaam" ^). Z o o is d e voorvechter van een redelijke ervacingswetenschap ook de man, die strijdt voor de erkenning van het christendom als redelijke ervaringsreligiel d.

De Rede oyer het

Bovenvedelijke.

D e uitdrukking „redelijke godsdienst" doet in onzen tijd al evenzeer vele theologen huiveren als de uitdrukking ,,natuurlijke theologie"'. M a a r we zagen reeds-, dat Boyle's redelijke theologie een ervarings- èn een openbarings-religie is. H e t zou nu nog den schijn kunnen hebben, dat Boyle wel de onmacht der Rede erkent om zonder ervaringsgegevens (o.w. historische openbaringsgegevens) tot een redelijke religie te komen, maar dat — nu Schriftuur en Natuulr eenmaal gegeven zijn — iemand met een flinke dosis verstand dan ook aposteriori alles ,,begrijpt" van de religieuze vragen. H o e het hiermede staat leert ons een overzicht van w a t Boyle zegt over de dingen, die ,,boven de R e d e " zijn 2) ; E r zijn dingen, die de Rede te boven gaan; zij Drie Si^^P^" stemt dit zelf toe op grond van de ervaring vooral; dinqen. '•^'^ tweede op grond van authentiek getuigenis; en ten derde van mathematisch bewijs 3). Boyle noemt hen ,,priviledged t h i n g s " en hij verdeelt hen in drie groepen. 1. ,,Inexplicable". Hiervan spreken wij, als wij niet ontkennen, d a t zij zijn, m a a r niet begrijpen hoe zij zóó zijn; dus als d e eigenschappen van het ding niet passen in het geheel der ervaring, niet deduceerbaar zijn uit een werkwijze, die wij al kennen. Voorbeelden: hoe de materie oneindig deelbaar kan zijn; hoe de geest de stof kan bewegen * ) . 2. ,,Unsociable". Daarbij lijkt het alsof wij contradictoire uitspraken gelijktijdig moeten a a n v a a r d e n . O p den vrijen wil berust de geheele rechtspraak; tóch erkent ieder G o d ' s vóór-wetenschap van de d a d e n van den mensch. 3. ,,Incomprehensible, supra-intellectual". D a t zijn de dingen,

1) ^) 3) ")

Virt.; V, 58. A discourse of things above Reason, 1681; IV, 39. Disc; IV, 40. Disc; IV, 51.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen