1942 Extra aflevering Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 72

66 O v e r deze philosophische religie geeft Boyle nu ''^ ^'J" jeugdig enthousiasme i ) een lyrische ontboezeming, zooals we die slechts zelden bij hem a a n treffen: „ D e hoogst bereikbare kennis vernietigt onze bewondering niet, maar verhoogt haar. Zij leidt tot bewondering (admiration) van de objecten, die onze kennis te boven gaan en niet tot oppervlakkige verbazing (surprise). G o d ' s wijsheid w o r d t minder verheerlijkt door de directe beschouwing van den ongeletterde (het kan door onwetendheid zijn, inplaats van door de grootschheid van het object, dat hij verwonderd is) dan door de geleerde hymnen van hen, wier ijverige navorsching hun intellect gebracht heeft tot nederige vereering van w a t hun Rede — niet hun onkunde — deed erkennen als niet geheel voor hen begrijpelijk 2 ) . Deze kennis is het hoogste deel van de offerande des lofs, waarin de intelligente b e w o n d e raar de heele wereld als een eucharistie offert aan zijn M a k e r . W a n t door hun doel worden deze ,,acts of r e a s o n " tot ,,acts of piety". ,.Rational, reasonable w o r s h i p " geeft Gode evenzeer lof als het koorgezang in de kerk. D e geleerden, meer dan de ongeletterden, lezen de stenographic van G o d ' s almachtige hand. H ü n bekwame vingers raken de snaren, die het zoetst klinken tot lof van hun Schepper" 3). " worship"?^

Z o o heeft Boyle als christen-geleerde het trotsche besef een priester te zijn van de natuurlijke religie; hij ergert zich aan hen, die G o d uitsluitend als protestant of katholiek kunnen aanbidden en er nooit toe komen Hem als mensch te aanbidden; hij ergert zich aan hen, die de ,,philosophical w o r s h i p " verwaarloozen * ) . ,,Door onze Z a l i g m a k e r te worden heeft G o d de betrekking als Schepper niet afgebroken; Zijn recht op onze intellectueele aanbidding, dat voortvloeit uit het feit, dat wij rationeele schepselen zijn, is gebleven; de kinderlijke verhouding, waarin Christus ons tot G o d gebracht heeft^ maakt dit niet ongedaan. D e Schrift eischt óók van ons: offeranden des lofs. Hebr, X I I I , 1 5 " 5). b.

Teleologische

bewijzen

foor God den

Schepper.

D e natuurlijke religie omvat een wijder gebied jgjf, al]eejj j g Godsopenbaring in de natuur. M e n ^^^ ^^ laatste a a n v a a r d e n en de eerste geheel verwerpen, namelijk als men meent, dat alleen de reeds geloovige G o d in de natuur zal hervinden. Daartegenover kan men

Natuurlijke religie de natuur

•'•) Some considerations touching the usefulness of Experimental Natural Philosophy kwam in 1663 uit; de eerste vijf stukken daarvan waren echter toen reeds ruim 10 jaar geleden geschreven, dus toen Boyle ongeveer 22 jaar was (zie I, 422). 2) Exp. N. Ph.; I, 462. =>) Exp. N. Ph.; I, 462. •*) Exp. N. Ph.; I, 462. 5) Exp. N. Ph.; I, 462,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen