1944-1945 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 31

27 Dat er primitieve volken zijn, die het verband tusschen coïtus en graviditeit niet kennen, staat echter allerminst vast. Uit allerlei gebruiken als subincisie, dooden van onechte kinderen, het dooden van kinderen uit omgang met blanken geboren enz. blijkt wel, dat zij niet zoo onnoozel zijn als sommige geleerden ons willen doen geloovenio). Freud heeft zijn theorie over het totemisme, over zijn oorsprong en doel beschreven in zijn boek ,,Totem und Tabu". Dit werk bestaat uit vier opstellen, die achtereenvolgens in het psychoanalytisch tijdschrift „Imago" zijn verschenen en die hij later gezamenlijk als boekwerk uitgaf. Bij zijn beschouwingen over het totemisme gaat Freud uit van hetgeen hij vond bij zijn neurotische patiënten. De ondertitel van ,.Totem und Tabu" wijst hier al op. W a n t deze luidt immers: ,,Einige Uebereinstimmungen in Seelenleben der Wilden und der Neurotiker". In Freud's neurosenleer staat het niet-overwinnen van de Oedipussituatie, die daardoor van een situatie tot een complex geworden is, in het centrum. In mijn vorig artikel liet ik zien, dat Freud de religie ook wil laten ontstaan uit de Oedipussjtuatie. Hij grijpt daarbij terug op de conceptie van Darwin over de oerhorde, de eerste kleine menschengemeenschap, waarin de vader de domineerende figuur was. De vader had de macht zijn sexueele aanspraken onbeperkt te laten gelden, terwijl de zoons het toekijken hadden. Daarover ontstemd, begeerig naar het incest met de moeder, sloegen zij den vader dood en aten hem op. Dit laatste, teneinde zich het ,,mana" van den vader toe te eigenen. Wanneer deze daad gepleegd is, krijgen de zoons berouw. W a n t de gevoelens tegenover den vader waren niet alleen vol haat, er waren ook gevoelens van toegenegenheid, van eerbied, van ontzag. De gevoelens van de zoons tegenover hun vader waren, zooals zij heden ten dage nog bij den neurotischen mensch zijn, ambivalent. De sympathie, de eerbied kwam voort uit het feit, dat de vader de sterke man was, die de horde leidde, die haar beschermde tegen aanvallen van buiten als agressie van wilde dieren en dergehjke. Als dan de vadermoord is gepleegd, als de haat zijn bekroning heeft gevonden in de daad, komt die andere gevoelsstroom boven. De zoons krijgen berouw, zij willen zich weer probeeren te verzoenen met hun verslagen vader. Zoo ontstaat in de eerste menschengemeenschap de religie, uit schuldgevoel tegenover den vader en uit behoefte zich weer met hem te verzoenen. Het totemisme is één van deze pogingen, het is de eerste vorm van religie en volgens Freud is deze bijzonder geschikt om zijn theorie over oorsprong en wezen der religie te bewijzen. Om zijn theorie te staven wil hij ons in zijn boek vooral twee dingen duidelijk maken, n.l. dat het incest bij de primitieven heftig wordt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen