1944-1945 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 73

69 machinetheorie van het leven verlaten en is gekomen tot de erkenning van een ordenend, harmoniseerend beginsel, dat de gestaltevormende processen tijdens de embryonale ontwikkeling beheerscht. De verschillende proeven hebben wel duidelijk aan het licht gebracht, dat in de jonge kiem de onderscheidene processen in een alzijdige onderlinge wisselwerking staan. V o g t wijst met nadruk in verschillende van zijn publicaties op de eenheid dezer processen, op hun plan vol in elkaar gevoegd zijn en spreekt van een dynamische determinatie der jonge gastrula, in tegenstelling tot een mechanische. En S p e m a n n zegt in zijn laatste geschrift Experimentelle Beitrage zu einer Theorie der Èntwicklung: ,,Nicht grob mechanisch sind die Bewegungen bedingt, durch Druck und Zug der einzelnen Teile, sondern planmassig geordnet (im Sinne v o n U e x k ü l l ' s ) " ^ ) . Wondervol is de planmatige samenhang tusschen de verschillende soorten van organismen en hun levend en levenloos milieu. Het volgende voorbeeld ontleen ik aan het mooie boekje van v o n U e xk ü 11 : Bedeutungslehre. Wanneer een spin een web weeft, is iedere daarbij optredende afzonderlijke verrichting, hoewel causaal bepaald, op de toekomst gericht. De grootte der mazen van het web is afgestemd op de lichaamsgrootte der vlieg en de weerstandskracht der draden is afgemeten naar de dynamische kracht van het vliegende insectenlijf. De straalsgewijs verloopende draden van het web worden steviger gespannen dan de cirkelvormige, zoodat de vlieg door deze laatstgenoemde meegevende draden bij de botsing vast kan worden omsponnen en aan de kleverige druppels dezer draden met zekerheid zal blijven vastzitten. De straalsgewijs verloopende draden zijn niet kleverig en dienen de spin als de kortste weg naar de gevangen buit, die verder wordt omsponnen en weerloos gemaakt. Deze spinnewebben worden hoofdzakelijk gemaakt op plaatsen waar zich veel vliegen plegen op te houden lo). Misschien is het meest wondervolle feit wel dit, dat de draden van het web zoo fijn zijn gesponnen, dat een vliegenoog met zijn grove facetten het web niet kan zien en de vlieg dus ongemerkt haar bestemming tegemoet vliegt. Soortgelijke betrekkingen treft men overal aan in de natuur. Men denke b.v. aan het op elkaar ingesteld zijn van talrijke soorten van dieren eenerzijds en planten en bloemen anderzijds. Of aan het bij elkaar passen van levende wezens eenerzijds en een levenloos mileu, aarde, water of lucht, anderzijds. Hoe past iedere visch, iedere vogel, ieder zoogdier niet voortreffelijk in zijn omgeving! En deze wondervolle aanpassingen zouden door natuurlijke teeltkeus en andere mechanisch werkende factoren in den strijd om het bestaan ontstaan zijn? Dat ware het beginsel van het toeval tot scheppingsmacht verheffen! De geschiedenis van het leven op aarde leert

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen