1944-1945 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 43

39 sfeer van de magie komt de dierimitatie als de menschen deze gaan toepassen als lokmiddel voor de dieren. De menschen meenen, dat door het opvoeren van dansen, waarin zij de rol van dieren vervullen, deze worden aangelokt en zich beter laten vangen. In de totemistische cultuurkring imiteeren de menschen de totemdieren, teneinde op deze wijze deel te krijgen aan de krachten van het totem. Op ons probleem toegepast: als Arpad de kippen imiteert, is hij nog geen totemist! De geschiedenis van Arpad biedt slechts gelegenheid te illustreeren, dat een eigenschap van de primitieve mentaliteit, die wij reeds hebben genoemd, is het zich gemakkelijk identificeeren met andere wezens. Deze eigenschap treffen wij zoowel bij den primitieven mensch als bij het kind aan. Voor het besef van den eersten is hij, identiek met zijn totem, en is het totem identiek met den stam. Een dergelijk eenheidsbeleven is voor ons, moderne menschen, moeilijk te vatten. De primitief denkt het zich niet, hij beleeft het. Na het voorgaande mogen wij concludeeren, dat er geen reden bestaat aan te nemen, dat de primitieve mensch in zijn totemdier een soort surrogaat-vader ziet. Het totemdier is voor hem" de macht, waaraan hij deel moet krijgen. Dat het inderdaad om de macht gaat en niet om het vadersymbool, wordt nog duidelijker, wanneer wij letten op de verdere ontwikkeling van het totemisme. Freud legt er den nadruk op, dat ook bij den neurotischen mens,ch de vader in den droom diergestalte verkrijgen kan en dat neurotische kinderen, die bang zijn voor dieren, in het dier de dreigende gestalte van den castreerenden vader op zich zien afkomen. M.a.w. het dier kan bij den neurotischen cultuurmensch symbool voor den vader zijn. Nu willen wij met Freud aannemen, dat in den meest oorspronkelijken vorm van totemisme alleen de dieren als totems dienst deden. Dit is begrijpelijk wanneer wij bedenken, dat aanvankelijk zeker de dieren een „numineuzen" indruk hebben gemaakt op de stammen, die van de jacht moesten leven. Deze stammen leven bij de gratie van het dier. Als, het totemisme zich verder gaat ontwikkelen, worden echter ook andere dingen tot totem. Niet alleen planten, maar ook de zon, de maan, natuurverschijnselen als onweer en regen, worden tot totems. De primitieve mensch ontdekt, dat er nog andere krachten zijn dan die in de dieren zetelen. In Oceanië (Fidji, Nw. Guinea) hebben de stammen zelfs multiple totems. Een clan heeft een relatie met verschillende totems, zoowel dieren als planten. Bij andere bevolkingen zien we een ,,totem partiel", of zooals Frazer het noemt een ,,split-totem". Hier is het totem een hart, een hoofd, bladeren en dergelijke i9). Freud laat deze totems onbesproken. Hij wil zich alleen bezighouden met den oorspronkelijken vorm. Maar dit isi niet juist. Uit de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen